Blog

Y Llyfr Addysgol Cyntaf o’r Môr Tawel

Heb ei gategoreiddio - Postiwyd 26-04-2021

Tra’n gweithio o adref, mae staff Isadran Datblygu Casgliadau wedi parhau i ychwanegu at gasgliadau’r Llyfrgell.  Un o’r llyfrau mwyaf anarferol a brynwyd yn ddiweddar yw Aritemeti: oia te haapaoraaotetaio e te faa au raa o te numera.  Er gwaethaf ei deitl hir, llyfr bach o 16 tudalen yw hwn, wedi’i rwymo mewn cloriau lledr brith.

 

 

Mae’n debyg taw hwn yw’r testun addysgol cyntaf i’w gyhoeddi yn y Môr Tawel.  Fe’i argraffwyd gan wasg y Windward Mission yn Tahiti yn 1822.  Yr awdur oedd John Davies o Lanfihangel-yng-Ngwynfa, Sir Drefaldwyn (1772-1855), a wasanaethodd fel cenhadwr o dan Gymdeithas Genhadol Llundain yn Ynysoedd Môr y Deau am 54 mlynedd.  Mae ei weithiau eraill yn cynnwys gramadeg a geiriadur o iaith Tahiti a chyfieithiadau o Taith y pererin, rhannau helaeth o’r Testament Newydd a’r Salmau, a chatecism Westminster.

Mae’r llyfr yn destun mathemategol sylfaenol sy’n rhestru’r rhifau yn Tahitïeg ac yn dysgu sut i adio, tynnu ymaith, lluosi a rhannu.  Ar y diwedd ceir rhestr o ddigwyddiadau pwysig yn Tahiti o 1606 hyd at 1822.  Mae’r testun yn seiliedig ar argraffiad cynharach a gyhoeddwyd ar ynys Huahine yn yr Ynysoedd Cyferwyntol yn 1819.  Symudwyd gwasg y Windward Mission i Wilk’s Harbour, Papeete, yn Ebrill 1818, a hwn yw un o’r llyfrau cyntaf i’w argraffu yno.  Mae’r Llyfrgell eisoes yn berchen ar gopi o Efengyl Mathew yn Tahitïeg a argraffwyd gan y wasg yn 1820.

Mae’r llyfr bach hwn yn dystiolaeth o ddylanwad cenhadwyr o Gymru ar ochr arall y byd.

 

Timothy Cutts

Llyfrgellydd Llyfrau Prin

Mae'r cofnod hwn hefyd ar gael yn: English

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog