Blog

Victor Parker yng Ngwesty’r Quebec, Stryd Bute, Tiger Bay

Darganfod Sain - Postiwyd 06-09-2021

Yn yr un modd ag y mae llun, i rai, yn paentio mil o eiriau, cerddoriaeth, i mi yw’r cwndid sy’n fy nghludo i leoedd eraill, amseroedd eraill a bywydau eraill.

Wrth gatalogio recordiadau sain Casgliad Tiger Bay o brosiect hanes llafar Canolfan Hanes a Chelfyddydau Butetown roeddwn yn ddigon ffodus i faglu ar draws recordiad o gitarydd jazz lleol ac enwog Tiger Bay, Victor Parker. Yr achlysur oedd pen-blwydd Victor rywbryd yng nghanol y saithdegau (er bod ei oedran a’r union ddyddiad wedi eu colli yn rhywle ar hyd y ffordd). Ar y recordiad mae Victor a’i fand i’w cael yn chwibanu i ffwrdd yn y prynhawn yng Ngwesty’r Quebec ar Stryd Bute, gan drin yfwyr, dawnswyr, cantorion sydd wedi ymgynnull i berfformiad rhad ac am ddim, o safonau jazz, blues a gwerin modern. Mae’n bell o fod yn gyngerdd trefnus, strwythuredig, mae bylchau hir rhwng caneuon yn dangos hynny, ond mae’r fformat hamddenol hwn yn caniatáu inni glustfeinio sgyrsiau’r dorf. Mae’r chwerthin, y pytiau o glecs a darnau o chwedlau, yr haenau ar haenau o sgwrsio aneglur i gyd yn creu un o’r recordiadau mwyaf atgofus i mi ddod ar eu traws trwy’r casgliad cyfan.

 

 

[Cyfeiriad: Rhif Silff Gwreiddiol: 101-0021-024: Rhif Catalog: UNLW023 / 605 yng nghasgliad ‘Darlithoedd a Digwyddiadau’ Tiger Bay]

 

Ni roddodd hyn unrhyw wybodaeth galed a chyflym inni, nid oedd unrhyw ddisgrifiadau, straeon nac atgofion manwl y byddwn fel arfer yn edrych amdanynt mewn archif hanes llafar gwerthfawr, heb amheuaeth mai unrhyw ddadl neu drafodaeth ffeithiol, resymegol oedd y peth olaf ar feddyliau’r mynychwyr. Fodd bynnag, cynigiodd rywbeth gwahanol inni, rhywbeth na allai cyfweliad neu vox-pop byth ei wneud. Mae’r awr a hanner o’r recordiad hwn yn llwyddo i ddal ac ennyn pob math o ddelweddau, atgof a theimlad. Rwy’n ddigon hen i gofio’r 1970au, ac rydw i hefyd yn gallu cofio prynhawniau yn union fel yr un a gipiwyd yma (er yn fy achos i byddai wedi bod yn gerddoriaeth werin Wyddelig draddodiadol mewn tŷ cwrw o Fanceinion) – ond pe bawn i’n cau fy llygaid a gwrando, gallaf ddal i deimlo bod prynhawn y 70au yn llenwi fy synhwyrau. Mae polyester crafog coler fy nghrys yn cosi, niwl trwchus o fwg sigaréts yn pigo fy llygaid, anadl siarp cydymaith a oedd efallai wedi yfed ychydig yn ormod, ac yna lleddfu tensiynau clir wrth i bobl yfed, ymlacio, dawnsio a chanu ynghyd â rhythmau bywiog, deniadol y band yng nghornel yr ystafell. Mae’r cyfan yn ymddangos fel oes yn ôl, ond mae’r recordiad hwn yn fy nghludo reit yn ôl i’r dyddiau llesmeiriol hynny mewn amrantiad.

 

Delwedd: o Tiger Bay – Victor Parker YouTube

 

Dyna harddwch hanesion llafar, ac yn arbennig archifau sain; mae’n ddigon posib y bydd y gair ysgrifenedig yn darparu dealltwriaeth glir, unigryw, llwybr trwy’r dychymyg i empathi, ond bydd recordiadau fel hyn, i lawer yn tanio atgofion o’r oes sydd wedi hen fynd, ac yn dod â nhw i gyd yn ôl, mor fyw, mewn amrantiad.

Yn aml, bydd cyfweliad strwythuredig yn ddiddorol, yn bwysig ac yn cynnig ystod eang o wybodaeth hanfodol a allai fel arall fod wedi’i cholli wrth i amser fynd heibio, ond mae recordiad fel hwn, sy’n mynd mor bell i ennyn delweddaeth ac annog cof yn ddigyffelyb. I mi, y tu hwnt i unrhyw nifer o drafodaethau strwythuredig, mae’r recordiad hwn yn dweud cymaint wrthym, ac efallai hyd yn oed yn fwy am sut y gwnaeth y gymuned yn Tiger Bay yn y 1970au lenwi eu hamser hamdden a mwynhau eu hunain.

 

John McMahon, Catalogydd Datgloi Ein Treftadaeth Sain

 

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog