Blog

Un o lawysgrifau David Samwell

Casgliadau - Postiwyd 07-10-2010

Fel rhan o’i harddangosfa Byd Bach – Teithio yng Nghymru a Thu Hwnt, mae’r Llyfrgell yn arddangos detholiad o lawysgrifau sy’n ymwneud â theithio, o’r Oesoedd Canol a’r cyfnod Modern Cynnar, yn Oriel Hengwrt.  Yn eu plith mae cyfrol sy’n cynnwys casgliad o farddoniaeth Gymraeg yn llaw David Samwell (Llawysgrif Cwrtmawr 35B).  Llawfeddyg i’r llynges oedd Samwell; fe hwyliodd ar fordaith olaf Captain James Cook i’r Môr Tawel yn 1776-8.  Yn y gyfrol ceir cerdd a gyfansoddwyd ganddo ar fwrdd y Resolution, rhwng Seland Newydd ac Ynys Tahiti, Ddydd G?yl Dewi, 1777.  Yn ystod y fordaith, llofruddiwyd Cook yn Hawaii, ac mae dyddlyfr Samwell, sydd bellach yn y Llyfrgell Brydeinig, yn cynnwys disgrifiad o’r digwyddiad hwnnw.

Fe’i ganwyd yn Nantglyn, Sir Ddinbych, yn 1751, ond ymgartrefodd yn Fetter Lane, Llundain, gan chwarae rhan amlwg ym mywyd diwylliannol Cymry’r ddinas honno.  Roedd yn un o sylfaenwyr Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770, a chan gymryd yr enw barddol ‘Dafydd Ddu Feddyg’, cynorthwyodd ei gyfaill Iolo Morganwg yn seremonïau cyntaf Gorsedd y Beirdd ar Fryn y Briallu yn 1792-3.  Fel Iolo, credai Samwell yn gryf yng ngwerth opiwm fel meddyginiaeth.  Pan fu farw, yn 47 oed yn 1798, awgrymodd ei gyfaill, y noddwr a’r crwynwr, Owain Myfyr, mai gormodiaeth o opiwm a’i lladdodd.

Ceir nifer o eitemau sy’n gysylltiedig â Samwell, yng nghyfres Llawysgrifau NLW y Llyfrgell, gan gynnwys llythyrau at gyfeillion, a llyfr printiedig a ddygwyd ganddo ar y fordaith i’r Môr Tawel, ac sy’n cynnwys nodiadau gwerthfawr ar ei gyd-Gymry yn Llundain (Llsgr. NLW 4582C).

Geraint Phillips
Llyfrgellydd Llawysgrifau

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog