Blog

Tarw Gwyllt Llangian a Stori Cymru

Stori Cymru - Postiwyd 21-02-2020

Mae pawb yn hoff o stori dda. Boed hynny mewn llyfr, mewn papur newydd, cartŵn, ar fideo, ar raglen deledu, ar ffilm neu ar lafar.

Mae’r awydd i glywed stori yn ddwfn ym mhob un ohonom ni. Mae ailadrodd storïau yn rhan o’n gwead ni. Ailadrodd straeon a wnawn ni wrth gyfarfod ffrindiau a theulu da ni heb eu gweld ers tro. Mae’r traddodiad yma o adrodd straeon yn dyddio ymhell cyn cof. Dyma’r “traddodiad llafar” a oedd yn ffynhonnell cynnwys y llawysgrifau cynharaf sydd yma yn y Llyfrgell Genedlaethol.

Ymhlith y 15 miliwn o erthyglau papur newydd a ddigiwyd gan y Llyfrgell Genedlaethol mae hanes Tarw Gwyllt Llangian. Daeth ffermwr â tharw ifanc ar droed i dref Pwllheli heb dennyn. Dychrynwyd y tarw a rhedodd yn wyllt drwy’r dref. Aethpwyd â’r ffermwr i’r llys yn dilyn y digwyddiad. Mae’r adroddiad papur newydd yn creu darlun byw o’r cyfan. Darllenwch stori llawn Tarw Gwyllt Llangian.

Nid yw’r stori hon yn stori eiconig yn hanes Cymru ond yn gipolwg ar fywyd yng Nghymru yn nechrau’r 20fed ganrif. Clytwaith o storïau yw Stori Cymru, gyda rhai digwyddiadau yn fwy arwyddocaol na’i gilydd ond pob un yn ddilys. Mae gan y stori hon arwyddocâd bersonol i mi oherwydd mai cymydog i fy nhaid oedd perchennog y tarw gwyllt!

Mae casglu, cadw, diogelu a rhannu hanes Cymru yn y byd yn rhan allweddol o waith y Llyfrgell Genedlaethol. Yr her i’r Llyfrgell, ac i ni fel cenedl, yw gwneud hynny yn y ffordd sy’n dod a’r budd mwyaf i ni heddiw ac i genedlaethau’r dyfodol. Y Llyfrgell yw “cof y genedl” ac mae’n dal i gasglu, rheoli a diogelu dros 20 miliwn o lyfrau, llawysgrifau, archifau, mapiau, lluniau, ffotograffau, papurau newydd, sain, fideo a ffilm.

Dyma waith sy’n gofyn am arbenigedd a chydweithio ac rydym yn ffodus iawn fod gennym staff profiadol, gwirfoddolwyr ymroddedig, unigolion, cymunedau a phartneriaid i’w gyflawni. Mae’r byd wedi newid, ac yn parhau i newid yn gyflym. Gyda hyn daw cyfleon yn ogystal a heriau. Mae digido wedi dod yn rhan o waith y Llyfrgell ers degawdau bellach ac wedi ein galluogi i rannu’r storïau ledled Cymru â’r byd.

Her arall yw sicrhau y bydd deunydd digidol gwreiddiol ar gael i genedlaethau’r dyfodol. Er mwyn gwneud hyn mae gofyn i’r Llyfrgell gydweithio â sefydliadau ar draws y byd. Mae deunydd digidol yn cynnig cyfleon cyffrous i ni wella ein dealltwriaeth o “stori” Cymru. Un enghraifft syml fyddai dadansoddi amlder defnydd geiriau dros ddegawdau mewn erthyglau papur newydd. Yn ddi-os bydd datblygiad deallusrwydd artiffisial (artificial intelligence) yn ehangu’r posibiliadau yma ymhellach nag y gallwn ni ei ddychmygu ar hyn o bryd.

Er yr holl ddatblygiadau technolegol mae grym stori dda yn parhau. Mae hi’n byw yn y cof, yn ein diddanu, ein haddysgu ac yn ein hysbrydoli. Mae clytwaith Stori Cymru’n parhau i dyfu ac mae gan y Llyfrgell rôl allweddol yn y dasg o’i diogelu a sicrhau ei bod yn dal i ysbrydoli a chyfoethogi bywydau ymhell i’r dyfodol.

Dr Owain Rhys Roberts
Dirprwy Brif Weithredwr a Llyfrgellydd (Casgliadau a Rhaglenni Cyhoeddus)

Mae'r cofnod hwn hefyd ar gael yn: English

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog