Blog - Sgrin a Sain

Postiwyd - 27-03-2019

Casgliadau / Sgrin a Sain

Datgloi Ein Treftadaeth Sain Cyfle Gwirfoddoli yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru

 

Y Prosiect

Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn un o’r 10 Hwb ar draws y DU sy’n cymryd rhan yn y prosiect Datgloi Ein Treftadaeth Sain, a ariennir gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ac a arweinir gan y Llyfrgell Brydeinig.

Bydd y Llyfrgell Brydeinig a’r 10 Hwb yn digido hanner miliwn o recordiadau sain prin ac mewn perygl, ac yn sicrhau bod 100,000 ohonynt  ar gael ar-lein. O fis Medi 2018 tan fis Medi 2021 bydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn digido, catalogio ac asesu hawliau ar gyfer 5,000 o recordiadau sain o Gymru. Byddant yn cynnwys nifer o bynciau megis hanes llafar, darlithoedd, tafodiaith a cherddoriaeth Gymraeg pop a gwerin. Y nod yw trawsnewid mynediad at gasgliadau sain yng Nghymru gan eu rhoi ar-lein ac ar safle’r Llyfrgell. Er mwyn cyflawni hyn, byddwn yn gweithio gyda rhai o’n partneriaid yn Aberystwyth, Bangor, Caerdydd, Abertawe a Thredegar.

Cyfleoedd 

Rydym yn chwilio am wirfoddolwyr neu fyfyrwyr sydd am gael profiad gwaith i gefnogi’r prosiect. Mae gennym amrywiaeth o weithgareddau ar gael o greu rhestrau, helpu i baratoi gwaith digido a gwaith ymchwil. Darperir hyfforddiant. Os oes gennych ddiddordeb mewn dysgu mwy am hanes Cymru a recordiadau sain, yn awyddus i ddysgu a datblygu sgiliau newydd beth am ymuno â’r tîm cynnes a chyfeillgar.Os hoffech drafod y prosiect, cysylltwch ag Alison ar uosh@llyfrgell.cymru

 

Postiwyd - 14-02-2019

Digido / ITV Cymru / Wales / Sgrin a Sain

Pobi, Adfer, Achub!

Mae archif HTV Cymru yn gofnod arwyddcaol o ddiwylliant poblogaidd, gwleidyddiaeth a hanes Cymru ar ffilm a fideo, a mae hi’n ffurfio rhan fawr o gasgliad yr Archif Sgrin a Sain. Bydd archif o’r fath faint ac oedran yn cynnwys amrywiaeth o sialensau cadwraethol, yn enwedig wrth adfer deunydd. Y broblem fwyaf cyffredin o lawer gyda hen dâp yw hydrolysis, neu ‘Sticky-shed syndrome’ (SSS). Mae SSS yn digwydd pan fod rhwymiad polyester y tâp yn dirywio oherwydd ei fod wedi amsugno lleithder.

Mae s?n gwichian wrth i’r tâp chwarae a baw mân yn casglu ar y pennau troi tâp yn y peiriant yn arwyddion diamau o SSS. Wrth ei chwarae bydd y llun ar dâp gyda SSS yn dioddef o’r hyn a elwir yn ‘crabbing’ – y llun yn symud yn ôl ac ymlaen o’r naill ochr i’r llall,, a gall parhau i chwarae’r tâp heb ei drin achosi difrod pellach.

Sut felly ydym ni’n adfer pennod goll o ‘Gwesty Gwirion’? Efallai bydd yr ateb yn eich synnu! Y dull arferol yw i bobi’r tâp ar dymheredd isel, megis 130°F i 140 °F (54 i 60 °C), am gyfnodau cymharol hir. A bod yn hollol gywir, nid ‘pobi’ tapiau fyddwn ni, ond defnyddio dadhydradydd bwyd masnachol sy’n tynnu’r holl leithder o’r tâp. Mae hyd yr amser pobi’n dibynnu ar ba mor ddrwg yw’r SSS – rydym wedi canfod bod hyd at wythnos yn ddigon. Rydym wedi cael llwyddiant gyda’r mwyafrif o dapiau i ni eu rhoi drwy’r broses gan achub sawl perl rhag bron cael eu colli. Gallwch weld rhai ohonynt ar sianel YouTube ITV Cymru https://www.youtube.com/channel/UCT2NfMee-YxsGaH852qTx3Q neu eu gweld yn y Llyfrgell.

 

Martin Edwards

Postiwyd - 17-10-2018

Casgliadau / Sgrin a Sain

Datgloi Ein Treftadaeth Sain

Prosiect pum mlynedd yw Datgloi Ein Treftadaeth Sain sy’n cael ei arianu gan Gronfa Treftadaeth y Loteri a’i arwain gan y Llyfrgell Brydeinig. Mae’r prosiect yn rhan o raglen ‘Amddiffyn ein Sain’ sydd â’r bwriad o amddiffyn, cadw a darparu mynediad i recordiadau Sain y Deyrnas Unedig. Sefydlwyd deg Canolfan rhwydweithio Cadwraeth Sain ar draws y Deyrnas Unedig ac yn derbyn nawdd am dair blynedd, i ddelio gyda’r bygythiad sy’n wynebu recordiadau sain. Y sefydliadau yw:

 

  1. Amgueddfa Genedlaethol Gogledd Iwerddon
  2. Archives + Manceinion
  3. Archifdy Norfolk
  4. Llyfrgell Genedlaethol yr Alban
  5. Prifysgol Leicester
  6. The Keep, Brighton
  7. Archifdy ac Amgueddfa Newcastle
  8. Llyfrgell Genedlaethol Cymru
  9. Archifdy Metropolitan Llundain
  10. Bristol Culture

 

 

Bydd y prosiect yn canolbwyntio ar ddigido a chadwraeth recordiadau sain prin ac unigryw, y rhai sydd o dan fygythiad o ddirywiad ffisegol, a’r rhai sydd mewn perygl o’u colli oherwydd nad yw’r peiriant chwarae ar gael.

Bydd y Llyfrgell Brydeinig yn arwain y prosiect drwy rannu sgiliau, rhoi cymorth i’r hybiau er mwyn diogelu ein casgliadau sain prin, gan alluogi’r cyhoedd i gael mynediad iddynt.

Erbyn 2021 bydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi digido, gofalu a chreu mynediad i recordiadau sain prin ac unigryw allan o gasgliadau eu hunain ac o gasgliadau partneriaid ar draws Cymru.

Defnyddir y recordiadau sain mewn gweithgareddau dysgu ac ymgysylltu, gan godi proffil casgliadau Archifau Sain y Deyrnas Unedig. Erbyn diwedd 2021 bydd mwy o bobl wedi ymrwymo â deunydd sain a bydd gwefan newydd yn galluogi gwrandawyr i wrando ac archwilio detholiad o recordiadau ar lein.

 

Alison Lloyd Smith

Rheolwr Hwb Prosiect Datgloi Ein Treftadaeth Sain

 

 

 

Postiwyd - 19-10-2017

Collections / Sgrin a Sain

Dathlu Ffilmiau Cartref

Ar 21ain o Hydref bydd y byd yn dathlu Diwrnod Ffimiau Cartref, a ble well i ddechrau darganfod cyfoeth ffilmiau fel hyn nag yn ein casgliad ni yma yn Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru, sy’n dyddio o’r 1920au ymlaen.  Cofnodion personol oedd ffilmiau cartref, ond bellach mae technoleg fodern yn galluogi pawb i’w mwynhau. Yn ddiweddar ‘rydyn ni wedi digido dros saith gant o’r ffilmiau sydd yn ein gofal, ac mae llawer ohonynt i’w gweld am ddim ar y BFI Player yma. Mae bron fel edrych i mewn drwy ffenest rhywun, ond mai lens camera yw’r ffenest.

Ymhlith ein hoff ffilmiau cartref yn y casgliad hwn mae Baby Marred 1955-1959 – ffilm hyfryd yn dangos y babi ar ei phrifiant yng nghwmni ei chwaer gariadus Annes; Branksome, Heathwood Road, Cardiff – ffilm liw ogoneddus o fywyd yng Nghaerdydd yn ystod yr Ail Ryfel Byd, a Tiger Bay and The Rainbow Club – II, sy’n rhoi cipolwg ar hanes cymuned enwocaf Caerdydd, mewn lliw godidog.

Mae’r casgliad yn amrywio o ffilmiau cartref sy’n portreadu pethau personol iawn, i ffilmiau sy’n dathlu’r gymuned ehangach. Mae’n syndod meddwl am y gofal, yr ymdrech a’r gost ag aeth i’w creu, ond yn bwysicaf oll maent yn lluniau sydd yn real ac uniongyrchol iawn, yn aml heb eu golygu.

Mae’r ffilmiau hyn yn rhoi cyfle i ni chwilota, adlewyrchu a (gobeithio) cael ein hysbrydoli. Er bod y dull a’r cyfrwng wedi newid yn syfrdanol dros y blynyddoedd, nid oes pen draw ar ein hawydd i ddal ein bywydau ar gamera a rhannu’r delweddau. Trodd ffilmiau cartref ddoe, a recordiwyd ar Super 8, eu taflunio ar wal y parlwr a’u storio yn yr atig, bellach yn ffilmiau ffôn, sy’n cael eu ‘taflunio’ drwy’r cyfryngau cymdeithasol a’u storio yn y cwmwl. Un dydd efallai bydd gennym ni adran bwrpasol ar gyfer diogelu delweddau Snapchat, Instagram, Trydar a Facebook sydd o ddiddordeb i Gymru a’i diwylliant!

Dros yr haf fe gyfrannodd yr Archif i raglen hyfryd o’r enw ‘Wales’s Home Movies,’ a ddarlledwyd ar BBC Cymru ddydd Sul diwethaf (15fed Hydref). Dangoswyd enghreifftiau lu o ffilmiau teuluol a chymunedol, a chyfweliadau  gyda phobl oedd ynddynt, oll yn rhannu eu hatgofion o’r ffilmio a’r digwyddiadau gafodd eu hanfarwoli. Os na welsoch chi’r rhaglen, neu os hoffech ei gwylio eto, mae ar gael ar iPlayer y BBC yma tan 14eg Tachwedd. Am flas pellach o’n casgliad gallwch ein dilyn ar Facebook, Twitter ac Instagram (bron) yn ddyddiol, ac mae wastad croeso i chi ymweld â ni yn y Llyfrgell Genedlaethol i weld sut ‘rydym yn gofalu am y ffilmiau gwerthfawr hyn, a’u diogelu ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.

AGSSC

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog