Blog

Merched y Wawr yn 50

Casgliadau / Collections / Gwasanaethau Darllenwyr / Newyddion a Digwyddiadau / Ymchwil - Postiwyd 04-09-2017

Eleni, mae pum deg mlynedd wedi pasio ers sefydlu cangen cyntaf Merched Y Wawr yn Y Parc, ger Y Bala. Dros 280 cangen yn ddiweddarach, mae Merched y Wawr bellach yn un o brif fudiadau Cymraeg ei iaith Cymru.

 

Y mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn gartref i gasgliad o bapurau Zonia Bowen, Ysgrifennydd Cyffredinol cyntaf a chyn-Lywydd Anrhydeddus y Mudiad. Roedd Zonia Bowen yn ffigwr blaenllaw yn sefydlu Merched y Wawr ac yng ngweithgaredd y Mudiad hyd at ganol yr 1970au. Mae ei harchif yn cynnwys gohebiaeth a phapurau gweinyddol amrywiol sy’n olrhain hanes a thwf y Mudiad yn ystod y cyfnod cyffrous hwn.

 

Sefydlwyd Merched y Wawr yn Y Parc yn 1967 yn dilyn anfodlonrwydd ymysg aelodau Sefydliad y Merched Y Parc gyda natur uniaith Saesneg y sefydliad ar lefel sirol yng Nghymru. Mae copïau o lythyrau gan Zonia Bowen, Ysgrifennydd y gangen ar y pryd, at y swyddogion sirol yn 1966 yn sôn am siom yr aelodau yn y mater. Wedi ychydig fisoedd, awgrymodd Zonia Bowen wrth aelodau’r Parc y dylid cychwyn Mudiad newydd i ferched Cymru oedd yn rhoi blaenoriaeth i’r Gymraeg. Arweiniodd hyn at sefydliad swyddogol Merched y Wawr ym mis Mai 1967. Aeth y Mudiad o nerth i nerth wedi hyn. O fewn wythnos yr oedd cangen arall wedi’i sefydlu yn Y Ganllwyd, ger Dolgellau a chynhaliwyd y cyfarfod cyhoeddus cyntaf yn Eisteddfod Y Bala ychydig yn ddiweddarach.

 

Mae olion gweithgaredd y Mudiad yn treiddio nifer o gasgliadau’r Llyfrgell Genedlaethol. Ceir amryw o ffotograffau o weithgareddau’r Mudiad yng ngogledd Cymru yng nghasgliad y ffotograffydd toreithiog, Geoff Charles. Mae hefyd deunydd ffilm a recordiadau sain ar gael yn Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru sy’n rhoi cip o rai o gymeriadau’r Mudiad yn lleol ac yn genedlaethol.

 

Hoffai’r Llyfrgell Genedlaethol ddymuno’n dda i’r Mudiad ar flwyddyn dathlu’r aur. Yr ydym yn edrych ymlaen at groesawu aelodau’r Mudiad yma i’r Llyfrgell ym mis Medi fel rhan o weithgaredd y penwythnos preswyl yn Aberystwyth.

 

Rhian James

 

Casgliadau Unigryw

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog