Blog

Ken Jenkins a’i daith i lawr lôn atgofion gyda chân

Darganfod Sain - Postiwyd 30-08-2021

Helo pawb. Rwy’n dod atoch chi heddiw gyda blog arall. Y tro hwn, mae’n ymwneud â Ken Jenkins, canwr sy’n canu ei hoff ganeuon gwerin a phennillion Cymreig. Daeth Ken yn wreiddiol o Gwm Rhondda, felly mae croesiad amlddiwylliannol rhwng Cymru a Chanada yma. Recordiwyd y recordiad sain ar Gorffennaf 9fed 1974, bron i 50 mlynedd yn ôl, sy’n ychwanegu ymdeimlad arall o hiraeth at y darn. Roedd y sain yn eithaf hen, ond nid oedd hynny’n beth drwg gan fod y ffeil sain yn rhoi teimlad o natur ddigyfnewid, fel petai’r gwrandäwr yn cael ei adael i gyfrinach am gariad Ken at gerddoriaeth. Roedd ganddo hiraeth, cynnes iawn ac roedd sŵn cracio yng nghefndir y tâp fel tân yn cynnau ac yn poeri ar noson oer. Cyflwynir Ken Jenkins, ac mae’n dechrau canu. Mae ganddo lais math ‘vibrato’, ac mae’n dda iawn am ganu.

Ar ôl munud neu ddwy, mae’n newid i gantores benywaidd, sydd â llais hyfryd. Y ddynes, na ddaliais ei henw oherwydd bod y sain yn rhy dawel, ond dywed iddi ddod â hi drosodd o Gymru, fel y clywodd ei brawd hi gan fechgyn o Bangor. Gorffennodd yr ail un o’r rhain ar nodyn uchel, a oedd yn arddangos ei gallu i ganu. Yna, mae hi’n symud ymlaen i gân a ddysgodd yn yr ysgol. Mae’r amrywiaeth o ganeuon mae hi’n eu harddangos yn fendigedig. Mae hi’n dweud gan nad oes ganddi unrhyw un i gyd-ganu gyda hi, mae’n rhaid i’r alaw ddod yn gyntaf yna’r penillion. Ni all gofio enw’r gân, ond mae hi’n lansio i’w canu beth bynnag.

Nesaf, mae’n egluro y byddai’n dweud wrth y dorf wrth berfformio ei chân ei bod yn dod o’r Eisteddfod, Gŵyl yng Nghymru, lle roedd pum cystadleuydd a’i bod yn gwylio’r perfformiadau. Mae hi’n ail adrodd y geiriau y clywodd nhw’n eu dweud, ond mae’r siarad yn eithaf tawel, felly mae’n anodd dirnad yn union yr hyn sy’n cael ei ddweud. Fodd bynnag, cefais y teimlad ei fod yn berfformiad deinamig ac mae’r gantores fenywaidd yn eu copïo’n dda iawn. Mae hi’n siarad am gôr yng Nghanada a ddaeth o bentref bach yn Wood River, a fyddai’n mynd i ysbryd y Cymry, a byddent yn cael swper am ddim ar ddiwedd y dydd i ddathlu. Byddent yn canu am 2 awr a hanner arall ar ôl y swper ac yn siarad am sut y dysgodd grwpiau eraill ganeuon Cymraeg trwy eiriau Saesneg ar y dechrau. Mae hi’n cofio canu yn yr eglwys o Gymru ac yn manylu ar y gymdeithas amlddiwylliannol sy’n cael ei rhoi ar waith yng Nghanada. Yn y gymdeithas hon, bydda rhai o’r bobl wedi gwisgo mewn gwisgoedd Cymreig i ganu cân 10 munud o fewn côr. Ar ddiwedd y gân, ymunodd grŵp o 11 o blant â’r côr, ar gyfer y diweddglo mawreddog, a chanu ‘It’s A Small World After All.’ Gofynnwyd i bob grŵp ethnig ganu un llinell o’r corws yn Gymraeg. Mae hi’n siarad am sut roedd arddangosfa o grefftau Cymreig yn yr awditoriwm, yn ogystal â bwyd o Gymru ac eitemau diwylliannol eraill o arwyddocâd. Mae hi’n sôn am y cacennau cri y maent yn eu gwneud, a pasiodd y rysáit i’w ffrind, a wnaeth yn ei thro eu coginio ar gyfer y ffair fwyd ryngwladol. Ar y pecynnau o gyrens y gwnaethon nhw eu defnyddio, maen nhw’n cynnwys rysáit cacennau Cymreig y fenyw wreiddiol, sy’n gyffyrddiad hyfryd iawn ac yn anrhydeddu’r gantores fenywaidd.

Hoffais yn fawr y ffaith fod pytiau o ganeuon gwahanol gan y ddau ohonynt, a bod gwreiddiau’r ddau yn dal i ddod drwodd yn ogystal â’u hacenion o Gymru, sy’n dangos eu bod yn dal i fod yn gysylltiedig â Chymru hyd yn oed yng Nghanada. Mae hyn yn fy atgoffa o un o’r postiadau blog blaenorol wnes i. Diwedd cylchol hyfryd i’r blog yma. Gobeithio eich bod wedi mwynhau darllen hwn, oherwydd rwyf wedi mwynhau ysgrifennu a gwrando ar y recordiadau hyn. Welwn ni chi yn yr un nesaf.

 

Alice Tucker, Gwirfoddolwr Datgloi Ein Treftadaeth Sain

 

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog