Blog

Postiwyd - 20-05-2019

Casgliadau

Hansard yn troi yn ei fedd?

Roedd amser yn brin rhwng y refferendwm ar ddatganoli yng Nghymru ar 18fed Medi 1997 a chyfarfod cyntaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar 12fed Mai 1999 i sefydlu’r Cynulliad. Cafodd y ddeddf i sefydlu’r Cynulliad gydsyniad brenhinol ar 31ain Gorffennaf 1998, llai na blwyddyn cyn yr etholiadau cyntaf.

Ymhlith y trefniadau di-ri, oedd cynllunio ar gyfer cofnodi a chyhoeddi trafodion a phenderfyniadau’r Cynulliad. Nid oes llawlyfr am sefydlu senedd, felly dilyn arfer da yn seneddau eraill oedd yw’r amlwg. Efelychu Hansard, fel sydd wedi digwydd yn nifer o seneddau ar draws y Gymanwlad, oedd yr ateb. Roedd Senedd y Deyrnas Gyfunol wedi awdurdodi cofnodi’r trafodion mewn cyfrolau rhwymedig dim ond ers 1909, er bod unigolion fel William Cobbett (1763-1835) a Thomas Curson Hansard (1776-1833) wedi bod yn eu cyhoeddi yn answyddogol ers dros ganrif cyn hynny. Penderfynodd Senedd yr Alban a Chynulliad Gogledd Iwerddon ddilyn yr un drefn.

 

 

Cafodd gyfrol gyntaf Y Cofnod Swyddogol o drafodion y Cynulliad Cenedlaethol ei argraffu ac mae’n cofnodi geiriau cyntaf a draddodwyd yn y Cynulliad gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Alun Michael, ar 12fed Mai 1999:

Bore da, bawb. Dyma ddiwrnod hanesyddol i bawb yng Nghymru. Wedi ethol ein Cynulliad am y tro cyntaf erioed, yr ydym yn cyfarfod yn swyddogol am y tro cyntaf. Fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru ac fel Aelod Seneddol De Caerdydd a Phenarth, fe’ch croesawaf yma heddiw.

 

 

Fel senedd newydd, bwriad y Cynulliad Cenedlaethol oedd manteisio ar y dechnoleg newydd i fod yn dryloyw. O’r dechrau roedd gwefan i’r Cynulliad, ac roedd y Cofnod Swyddogol yn cael ei gyhoeddi yno. Daeth y fersiwn print i ben ar ôl ychydig mwy a flwyddyn ac ar ôl mis Hydref 2000, dim ond ar y we cafodd y Cofnod ei gyhoeddi o hyn ymlaen.

Cafodd trafodion y Cynulliad eu ffilmio o’r dechrau; rhwng 1999 a 2007 cawsant eu darlledu ar S4C2 ac ers 2007 mae nhw ar gael ar wefan www.senedd.tv. Mae cysylltiadau gyda’r cofnod ysgrifenedig fel bod modd gwylio’r darn priodol a gweld y cofnod, yr agenda a’r papurau perthnasol hefyd. Mae hyn yn agor trafodion y Cynulliad i gynulleidfa llawer ehangach na’r cyfrolau rhwymedig traddodiadol.

 

 

Roedd Y Cofnod Swyddogol yn ddwyieithog o’r dechrau, gyda’r geiriau cyntaf a gofnodwyd yn y Gymraeg ynghyd a chyfieithiad i’r Saesneg. Mae’r drefn yn parhau hyd heddiw, gyda ffeiliau clyweledol ar Senedd TV yn rhoi’r opsiwn o wrando yn yr iaith wreiddiol neu gyda chyfieithiad ar y pryd i’r Saesneg.

Ugain mlynedd ers cyfarfod cyntaf  Cynulliad Cenedlaethol Cymru mae’n anodd meddwl bod hyn i gyd y chwyldroadol. Dim ond yn 1989 cafodd ganiatâd i ffilmio a darlledu trafodion Senedd y DU am y tro cyntaf, a dim ond ers 1997 mae trafodion Senedd y DG ar gael ar y we. Mae’r Cynulliad yn parhau i wneud addasiadau i wella mynediad i’r Cofnod. Erbyn hyn mae’r cofnod yn llawer mwy rhyngweithiol, gyda’r gallu i fynd yn uniongyrchol i ddarn penodol o fusnes, dolenni o’r Cofnod i wybodaeth am yr AC sy’n siarad a ffwythiannau i alluogi copio a rhannu darnau o’r Cofnod ar y cyfryngau cymdeithasol. Mae Senedd TV yn darparu gwasanaeth tebyg gyda modd dethol clipiau penodol a’u rhannu. Mae’r gwasanaeth presennol yn fyd gwahanol hyd yn oed i’r Cofnod PDF ar lein y cyfarfodydd cynnar.

Buasai’r drefn ar lein a ffeiliau clyweledol i gyd yn ddieithr i Hansard ond beth fuasai wedi meddwl tybed? Troi yn ei fedd? Go brin! Ei nôd oedd gwneud trafodion seneddol ar gael i’r bobl. Dwi’n siŵr buasai’n bles iawn fod y gwaith hynny’n parhau a bod y rhai a ddaeth ar ei ôl dal yn chwilio am ffyrdd newydd i wneud y trafodion ar gael i fwy o bobl.

Rob Phillips
Archif Cynulliad Cenedlaethol Cymru a’r Archif Wleidyddol Gymreig

Cynnwys Perthnasol

Mae'r cofnod hwn hefyd ar gael yn: English

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog