Blog - Darganfod Sain

Postiwyd - 26-04-2019

Darganfod Sain / Stori Cymru

Gwarchod Stori Cymru

Mae Datgloi Ein Treftadaeth Sain yn brosiect Cenedlaethol cyffrous, sy’n cael ei ariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol a’i arwain gan y Llyfrgell Brydeinig.

Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn falch o fod yn un o’r 10 Hwb sy’n cymryd rhan yn y prosiect lle bydd hanner miliwn o recordiadau sain prin ac mewn perygl yn cael eu digido, a 100,000 ar gael ar-lein.

O fis Medi 2018 tan fis Medi 2021 bydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn digido, catalogio ac asesu hawliau ar gyfer 5,000 o recordiadau sain o Gymru. Byddant yn cynnwys ystod o bynciau o hanes llafar, darlithoedd, tafodiaith, barddoniaeth, sesiynau radio i gerddoriaeth pop a gwerin Cymru.

Byddwn yn diogelu recordiadau sain sydd o dan fygythiad o ddirywiad ffisegol, a’r rhai sydd mewn perygl o’u colli oherwydd nad oes peiriant ar gael i’w chwarae. Mae arbenigwyr yn awgrymu taw 15 mlynedd sydd gennym i achub y casgliadau sain hyn cyn iddynt gael eu colli am byth.

Diolch i Datgloi Ein Treftadaeth Sain, byddwn yn gallu cadw a diogelu rhai o recordiadau sain Cymru gan ddarparu mynediad i’r cyhoedd. Er mwyn cyflawni hyn, byddwn yn gweithio gyda rhai o’n partneriaid yn Aberystwyth, Bangor, Caerdydd, Abertawe a Thredegar.

Wrth ddigido’r recordiadau, rydym wedi dadorchuddio rhai cyfweliadau coll ac anghofiedig gan bobl yn hel atgofion am eu plentyndod ar ddiwedd y 1800au ac ar ddechrau’r 1900au, eu dyddiau ysgol, bywyd teuluol, cymunedau, a thafodiaith leol.

Mae Cymru’n wlad gydag amrywiaeth o arferion a thraddodiadau sy’n rhan bwysig o’n diwylliant a’n hanes. Trwy arbed y recordiadau hyn, rydym yn caniatáu i genedlaethau’r dyfodol glywed am ein gorffennol a dysgu am ein hanes.

Mae straeon am arferion lleol o’r 19eg ganrif yn cael eu hadrodd, er enghraifft, ‘Y Fari Lwyd’, arfer gwerin ganoloesol, gyda’r nod o gasglu arian i’r tlawd a’r digartref i wneud iawn am y diffyg cefnogaeth gan y llywodraeth. Enwebwyd person tal i arwain, gan ddal penglog y ceffyl, gyda dau arall y tu ôl i ddal yr offrymau a gasglwyd. Gwelwyd y Fari Lwyd am y tro olaf yng Nghei Newydd yn 1887.

Gellir clywed disgrifiad o’r ‘Ceffyl Pren’. Defnyddiwyd y Ceffyl Pren fel ymarferiad o gyfiawnder cymdeithasol. Y nod oedd cosbi’r troseddwyr yn erbyn cymdeithas pan na fedrai’r gyfraith wneud hynny. Gwnaed y ceffyl o bren a gwellt er mwyn cynrychioli’r euogrwydd. Gwisgwyd cwfl gan y rhai oedd yn cario’r ddelwedd, i guddio eu hunaniaeth, a gorymdeithiwyd trwy fannau cyhoeddus y dref tuag at gartref y tramgwyddwr. Tair wythnos yn ddiweddarach llosgwyd y Ceffyl Pren o flaen tŷ’r tramgwyddwr.

Mae Thomas Williams yn sôn am y ‘gogryddion’ (sievemakers) sy’n symud i mewn i’r gymuned ac yn cael eu defnyddio i brosesu’r gwenith. Mae’n cofio’r traddodiad lle taflwyd chwe cheiniog gyda’r gwenith, a phan ymddangosai’r darn arian roedd hyn yn awgrymu fod y gwenith yn barod. Roedd y rhidyllau wedi’u gwneud o helyg wedi’u hollti, a Mormoniaid oedd y gwneuthurwyr.

Yn ystod y tair blynedd, bydd cyfoeth o hanes, traddodiadau ac etifeddiaeth yn cael eu cadw, a phe na bai modd diogelu’r adroddiadau uniongyrchol hyn mi fyddent wedi eu colli am byth.

Os hoffech gael rhagor o wybodaeth am y prosiect Datgloi ein Treftadaeth Sain, cysylltwch â ni ar: uosh@llyfrgell.cymru

 

Alison Smith, Rheolwr Hwb Prosiect Datgloi Ein Treftadaeth Sain

Postiwyd - 27-03-2019

Casgliadau / Darganfod Sain / Sgrin a Sain

Datgloi Ein Treftadaeth Sain Cyfle Gwirfoddoli yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru

 

Y Prosiect

Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn un o’r 10 Hwb ar draws y DU sy’n cymryd rhan yn y prosiect Datgloi Ein Treftadaeth Sain, a ariennir gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ac a arweinir gan y Llyfrgell Brydeinig.

Bydd y Llyfrgell Brydeinig a’r 10 Hwb yn digido hanner miliwn o recordiadau sain prin ac mewn perygl, ac yn sicrhau bod 100,000 ohonynt  ar gael ar-lein. O fis Medi 2018 tan fis Medi 2021 bydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn digido, catalogio ac asesu hawliau ar gyfer 5,000 o recordiadau sain o Gymru. Byddant yn cynnwys nifer o bynciau megis hanes llafar, darlithoedd, tafodiaith a cherddoriaeth Gymraeg pop a gwerin. Y nod yw trawsnewid mynediad at gasgliadau sain yng Nghymru gan eu rhoi ar-lein ac ar safle’r Llyfrgell. Er mwyn cyflawni hyn, byddwn yn gweithio gyda rhai o’n partneriaid yn Aberystwyth, Bangor, Caerdydd, Abertawe a Thredegar.

Cyfleoedd 

Rydym yn chwilio am wirfoddolwyr neu fyfyrwyr sydd am gael profiad gwaith i gefnogi’r prosiect. Mae gennym amrywiaeth o weithgareddau ar gael o greu rhestrau, helpu i baratoi gwaith digido a gwaith ymchwil. Darperir hyfforddiant. Os oes gennych ddiddordeb mewn dysgu mwy am hanes Cymru a recordiadau sain, yn awyddus i ddysgu a datblygu sgiliau newydd beth am ymuno â’r tîm cynnes a chyfeillgar.Os hoffech drafod y prosiect, cysylltwch ag Alison ar uosh@llyfrgell.cymru

 

Postiwyd - 17-10-2018

Casgliadau / Darganfod Sain / Sgrin a Sain

Datgloi Ein Treftadaeth Sain

Prosiect pum mlynedd yw Datgloi Ein Treftadaeth Sain sy’n cael ei arianu gan Gronfa Treftadaeth y Loteri a’i arwain gan y Llyfrgell Brydeinig. Mae’r prosiect yn rhan o raglen ‘Amddiffyn ein Sain’ sydd â’r bwriad o amddiffyn, cadw a darparu mynediad i recordiadau Sain y Deyrnas Unedig. Sefydlwyd deg Canolfan rhwydweithio Cadwraeth Sain ar draws y Deyrnas Unedig ac yn derbyn nawdd am dair blynedd, i ddelio gyda’r bygythiad sy’n wynebu recordiadau sain. Y sefydliadau yw:

 

  1. Amgueddfa Genedlaethol Gogledd Iwerddon
  2. Archives + Manceinion
  3. Archifdy Norfolk
  4. Llyfrgell Genedlaethol yr Alban
  5. Prifysgol Leicester
  6. The Keep, Brighton
  7. Archifdy ac Amgueddfa Newcastle
  8. Llyfrgell Genedlaethol Cymru
  9. Archifdy Metropolitan Llundain
  10. Bristol Culture

 

 

Bydd y prosiect yn canolbwyntio ar ddigido a chadwraeth recordiadau sain prin ac unigryw, y rhai sydd o dan fygythiad o ddirywiad ffisegol, a’r rhai sydd mewn perygl o’u colli oherwydd nad yw’r peiriant chwarae ar gael.

Bydd y Llyfrgell Brydeinig yn arwain y prosiect drwy rannu sgiliau, rhoi cymorth i’r hybiau er mwyn diogelu ein casgliadau sain prin, gan alluogi’r cyhoedd i gael mynediad iddynt.

Erbyn 2021 bydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi digido, gofalu a chreu mynediad i recordiadau sain prin ac unigryw allan o gasgliadau eu hunain ac o gasgliadau partneriaid ar draws Cymru.

Defnyddir y recordiadau sain mewn gweithgareddau dysgu ac ymgysylltu, gan godi proffil casgliadau Archifau Sain y Deyrnas Unedig. Erbyn diwedd 2021 bydd mwy o bobl wedi ymrwymo â deunydd sain a bydd gwefan newydd yn galluogi gwrandawyr i wrando ac archwilio detholiad o recordiadau ar lein.

 

Alison Lloyd Smith

Rheolwr Hwb Prosiect Datgloi Ein Treftadaeth Sain

 

 

 

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog