Blog

Cyfweliadau Artistiaid

Darganfod Sain - Postiwyd 16-06-2021

Dyma’r blog olaf gan ein grŵp o fyfyrwyr MA Prifysgol Aberystwyth sy’n astudio Archifau a Rheoli Cofnodion sydd wedi bod yn gweithio ochr yn ochr â Llyfrgell Genedlaethol Cymru fel rhan o’r prosiect Datgloi Ein Treftadaeth Sain i gatalogio recordiadau o’r archif Treftadaeth a Chyfnewid Diwylliannol yn Butetown, Caerdydd.

 

 

Y recordiad diweddaraf i mi ei gatalogio oedd sgwrs gan arlunydd lleol Jack Sullivan (1925-2002) a weithiodd fel heddwas yn ardal Tiger Bay rhwng 1948 a 1955, fel Plismon Trafnidiaeth Prydain. Cerddodd Jack yr ardal, yn aml yn y nos, gan batrolio dociau Caerdydd. Wrth iddo gerdded trwy strydoedd y ddinas, gwnaeth ryw 800 o frasluniau o’r bobl a’r lleoedd a welodd.

Mae’r tâp yn cynnwys Jack Sullivan yn disgrifio’r darluniau o’i gyfnod yn Kenya lle bu’n gweithio fel heddwas. Mae’r paentiadau’n canolbwyntio’n bennaf ar ferched llwythol mewn gwisg a gemwaith traddodiadol. Mae Jack Sullivan yn darparu sawl stori am ei brofiadau o blismona yn Kenya a straeon o amgylch y paentiadau gan gynnwys sawl stori waedlyd am ryfela, ysbeilwyr gwartheg a hyd yn oed straeon am gred pobl mewn dewiniaeth. Mae gwrando ar y recordiad yn eich gwneud chi’n genfigennus o’r bywyd cyffrous y mae wedi’i brofi a’r bobl a’r lleoedd y mae wedi’u gweld (teimlad a gafodd ei ddwysáu o ystyried y cyfyngiad presennol rydyn ni’n byw ynddo!). Dyma deimlad rydw i wedi’i brofi yn gwrando ar lawer o’r recordiadau ac sydd wedi fy arwain i’r casgliad bod gan bawb stori i’w hadrodd.

Gan adlewyrchu ar y gyfres arall o recordiadau rydym wedi catalogio, un peth a’m tarodd oedd amseriad y cyfweliadau hyn. I mi mae’r recordiadau, yn enwedig cyfweliadau 1987, yn adrodd stori sy’n gyffredin i lawer o leoedd yn y DU yn yr ugeinfed ganrif: y symud o gymdeithas ddiwydiannol i gymdeithas ôl-ddiwydiannol. Profodd y bobl a gafodd eu cyfweld y dociau yn eu hanterth pan wnaeth Glo o’r Cymoedd ei wneud yn un o’r dociau prysuraf yn y byd, yna gweld ei ddirywiad, ac ar adeg y cyfweliadau, ailddatblygiad y dociau. Mae hon yn stori sy’n cael ei hadlewyrchu ledled y DU yn yr ugeinfed ganrif, y symudiad o gymdeithas ddiwydiannol i gymdeithas ôl-ddiwydiannol a byddai stori debyg yn dod i’r amlwg o amgylch dociau Lerpwl a Llundain, lle mae’r ddwy ardal wedi gweld prosiectau ailddatblygu ac adfywio enfawr yn ystod hanner olaf yr ugeinfed ganrif.

Yn hynod arwyddocaol hefyd yw’r ffaith fod y recordiadau hyn yn adnodd amhrisiadwy o ran astudio cysylltiadau hiliol ym Mhrydain yn yr ugeinfed ganrif. Fel pwnc sy’n hynod berthnasol yn y math o ddadleuon rydyn ni’n eu cael fel gwlad; mae’r tapiau hyn yn adrodd hanes profiadau un o gymunedau aml-ethnig cynharaf Prydain ac felly maent yn adnodd gwych wrth inni symud tuag at gymdeithas fwyfwy amrywiol.

Digwyddodd y prosiect hwn gyda’r pandemig fel cefndir sydd wedi peri sawl her, y mwyafrif ohonynt yn logistaidd. Fodd bynnag, roedd natur ddigidol y deunydd a gatalogiwyd gennym yn ei wneud yn addas iawn mewn pandemig pan rannwyd ein grŵp o Ynys Manaw i Gaint a’n gorfodi i weithio o bell i raddau helaeth. Ar gyfer rhan gyntaf y prosiect, gwnaethom gynnal ein cyfarfod ar Dimau Microsoft, nad oedd yn ddelfrydol, ond wrth edrych nôl 10 i 15 mlynedd ni fyddai technoleg o’r fath wedi bod yn ddigon soffistigedig i ganiatáu inni symud ymlaen. Ar ôl i ni gyd ddychwelyd i Aberystwyth a gallu cwrdd yn bersonol, gwelsom fod y cyfarfod yn rhedeg yn llawer mwy effeithlon, ac yn fwy pleserus.

O safbwynt personol, mae’r prosiect hwn wedi bod yn brofiad dysgu defnyddiol iawn. Profiad ymarferol eithaf cyfyngedig o gatalogio oedd gen i cyn hyn. Cefais beth profiad catalogio trwy brofiad gwaith blaenorol, ond roeddwn yn anghyfarwydd â chysyniadau fel safoni a rhyngweithredu (gallu systemau cyfrifiadurol neu feddalwedd i gyfnewid a defnyddio gwybodaeth) cyn dechrau fy nghwrs. Mae’n bwysig iawn, wrth gwrs, i fetadata fod yn fanwl, cywir ac yn gyson, a theimlaf y gallwch ddysgu llawer o’r broses o’i greu a chael eich cyfoedion i wirio’ch gwaith. Roedd y broses barhaus o adolygu yn fuddiol iawn gan ei bod yn troi’r hyn a allai fod yn ymarfer unigol yn brofiad dysgu cydweithredol. Teimlaf hefyd fy mod wedi dysgu mwy am agweddau mwyaf sensitif catalogio. Roedd gorfod gwrando ar bob recordiad wrth ystyried sut y gallai rhyddhau unrhyw wybodaeth effeithio ar bynciau data adnabyddadwy yn dod â chyfrifoldeb y rôl adref i mi. Ar y cyfan, rwy’n teimlo bod y prosiect wedi fy ngadael mewn gwell sefyllfa i chwilio am waith yn y sector ac wedi rhoi profiad ymarferol cadarnhaol i mi siarad amdano mewn unrhyw gyfweliadau swydd.

Yn olaf, gan mai hwn yw ein blog olaf, hoffwn achub ar y cyfle hwn i ddiolch i Lyfrgell Genedlaethol Cymru am roi’r cyfle inni fod yn rhan o’r prosiect hwn ac am ddarparu cefnogaeth ac adborth parhaus inni.

Michael Holland, Myfyriwr MA Archifau a Rheoli Cofnodion, Prifysgol Aberystwyth

 

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog