Blog

Cofnodi Cymru Gyfoes

Casgliadau - Postiwyd 04-04-2022

 

Un o brif amcanion y Llyfrgell yw i gasglu pob math o wybodaeth gofnodedig am Gymru a phobl Cymru, er budd y cyhoedd, gyda phwyslais newydd ar sicrhau fod ein casgliadau’n cynrychioli pob agwedd o fywyd a hanes Cymru, yn arbennig unigolion a chymunedau sydd wedi’u tangynrychioli. Mae’r arddangosfa ‘Casglu’ yn rhoi blas ar ein derbynion diweddar, yn cynnwys archifau a llawysgrifau, llyfrau, mapiau, ffotograffau a gwaith celf.

 

 

O ran archifau mae’r deunydd yn cynrychioli nifer o themâu – llenyddiaeth, rhyfeloedd, chwaraeon ac adloniant, gwleidyddiaeth a cherddoriaeth, diwydiant a ddiwylliant. Mae yma ddeunydd o ddiddordeb o ran hanes merched, hanes caethwasanaeth, hanes cymdeithasol Cymru, hanes celf, a hanes y byd adloniant, yn dyddio o 1866 i 2018. Mae’r llenorion Edward Thomas, David Jones, Menna Elfyn ac Eigra Lewis Roberts ymhlith yr rhai sydd yn cael sylw, ynghyd a Frederick Douglass , David Lloyd George a Jill Evans o’r byd gwleidyddol, a Mollie Doreen Phillips, Harry Secombe a Llio Rhydderch o’r diwydiant adloniant.

 

Dyma beth sydd yn cael ei arddangos:

  • Llyfr nodiadau’r bardd Edward Thomas yn cynnwys ddrafft o ‘The Mountain Chapel’ Rhagfyr 1914. (NLW MS 24122B). Prynwyd gyda chymorth ariannol Cyfeillion y Llyfrgelloedd Cenedlaethol
  • Llythyr darluniadol yn Gymraeg o gasgliad o lythyrau oddi wrth David Jones at Valerie ‘Elri’ Wynne-Williams. (NLW MS 24167i-iiiE) Prynwyd gyda chymorth ariannol Cyfeillion y Llyfrgelloedd Cenedlaethol.
  • Llyfr nodiadau’r llenor Menna Elfyn yn dyddio o 1977 yn cynnwys ymdrechion barddoni cynnar a drafftiau o gerddi.(Archif Menna Elfyn, 1/1/1) Pryniad.
  • Drafft llawysgrif Eigra Lewis Roberts o’r rhaglen deledu boblogaidd, ‘Minafon’. Ysgrifennai hi am fywydau ac anfodlonrwydd merched Cymreig ym Mhrydain ar ôl y Rhyfel, pwnc nad oedd yn cael fawr o sylw gan awduron Cymreig ar y pryd. (NLW MS 23074B) Rhodd.
  • Papurau Capten Ted Lees, yn ymwneud â Gwersyll Carcharorion Rhyfel Island Farm, Pen-y-bont ar Ogwr. Capten Lees oedd Swyddog Cudd-wybodaeth a dehonglydd y gwersyll yn ystod y cyfnod 1946-1948, pan oedd rhai o swyddogion uchaf yr Almaen, gan gynnwys Feldmarschall Gerd von Rundstedt, yn garcharorion yno. (NLW MS 24094E) Pryniad.
  • Llyfr lloffion yn ymwneud â Mollie Doreen Phillips, y sglefrwraig iâ a oedd yn byw yn Sir Gaerfyrddin. Bu’n cystadlu yng Ngemau Olympaidd y Gaeaf yn 1932 a 1936. (NLW ex 3043 (i)) Pryniad.
  • Detholiad o eitemau o archif Harry Secombe, yn cynnwys llythyr iddo oddi wrth y Tywysog Charles yn 1981, y sgript ar gyfer rhaglen radio olaf ‘The Goon Show’, a ddarlledwyd ym 1972, a ffotograffau o ‘The Goons’. (Archif Harry Secombe) Rhodd (isod):

 

 

  • Copi o ddeiseb, a gyflwynwyd i Senedd Ewrop ar ran Trigolion yn erbyn Ffos-y-fran mewn ymgais i atal cloddio glo brig ym Merthyr Tudful. (Papurau Jill Evans MEP 1) Rhodd.
  • Pas Adran Rhyfel, Cerdyn Adnabod Milwrol a Phas Palas San Steffan David Lloyd George o 1940. (Coalition Liberal Association Papers), Pryniad.
  • Deddf Diddymu’r Hawl i Brynu a Hawliau Cysylltiedig (Cymru) 2018. Y bwriad oedd diogelu stoc tai cymdeithasol Cymru ar gyfer pobl nad ydynt yn gallu caffael cartrefi drwy’r farchnad dai. (Deddfau a Mesurau Cynulliad Cenedlaethol Cymru – dccc/anaw/2018/1) Rhodd.
  • Papurau’n ymwneud ag arddangosfa deithiol ‘Croesi Moroedd: Cymru, Caethwasiaeth a’i Gerddoriaeth’ yn 2007, blwyddyn 21ain penblwydd Menywod Mewn Jazz a deucanmlwyddiant diddymu’r fasnach gaethweision. (Archif Jazz Heritage Wales : Archif Menywod Cymru) Rhodd.
  • Casgliad o ffansîns cerddoriaeth Gymreig Rhys Williams o’r 1980au, yn cynnwys ffansîn ‘Yn Syth o’r Rhewgell’, Ebrill 1985. (Casgliad Ffansîn Rhys Williams). Rhodd (isod):

 

 

  • Sgôr llawysgrif ‘Dwy Gwningen Fechan’ gan y delynores nodedig Llio Rhydderch, i eiriau I. D. Hooson, 1955. (Papurau Llio Rhydderch, Bocs 1 ) Rhodd.
  • Albwm llofnodion yn perthyn i’r newyddiadurwr John Griffith, a luniwyd yn ystod ymweliadau ag America Oes yr Ailadeiladu i adrodd i Baner ac Amserau Cymru, rhwng 1866 a 1868. Yma gwelir llofnod y diddymwr Affricanaidd-Americanaidd enwog, Frederick Douglass. Ar ôl dianc o gaethwasiaeth yn Maryland, daeth yn arweinydd cenedlaethol y mudiad diddymwyr yn Massachusetts ac Efrog Newydd. (NLW MS 24173B) Pryniad.
  • Poster gig Tŷ Gwydr, Llwybr Llaethog a Datblygu, Awst 8fed 1991. Derbyniwyd y poster yma fel rhan o’r apêl am bosteri gigs Cymreig #poster2020 gan Yr Archif Gerddorol Gymreig. Rhodd (isod):

 

 

 

Mae’r Arddangosfa derbynion newydd ‘Casglu / Collecting’ ymlaen o 14.02.22 – 03.06.22. Cofiwch alw mewn i’w gweld.

 

Nia Mai Daniel

Pennaeth Isadran Archifau, Llawysgrifau a Chofnodion Modern, a Chydlynydd Yr Archif Gerddorol Gymreig

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog