Blog

Postiwyd - 04-12-2017

Casgliadau / Heb ei gategoreiddio

Cell Angel: Trosglwyddo archif Menna Elfyn i’r Llyfrgell

O’r bywyd cyhoeddus i’r bywyd preifat, mae archif llenor yn gyfuniad o ddau begwn. Ar un llaw mae gwaith beirdd a llenorion yn gyhoeddus iawn, yn cael eu hargraffu a’u cyhoeddi, eu darllen yn gyhoeddus, a’u darlledu. Yn achos Menna Elfyn maent yn cael eu cyfieithu i nifer o ieithoedd, a hithau yn rhoi darlleniadau ac yn siarad am ei gwaith ar draws y byd. Ond ar y llaw arall ceir hefyd dystiolaeth o’r preifat a’r personol, y nodiadau cychwynnol ar gyfer drama neu gantata, drafft cyntaf o gerdd yn blaguro, a gohebiaeth rhwng teulu a chyfoedion am eu bywyd a’u gwaith.


Braf yw adrodd fod archif Menna Elfyn  wedi ei diogelu yn y Llyfrgell Genedlaethol ar gyfer ymchwilwyr y dyfodol. Mae’n archif sy’n adlewyrchu nifer o ddigwyddiadau arwyddocaol ein cyfnod diweddar yng Nghymru, am i’r bardd fod yn rhan o ymgyrchoedd dros yr iaith Gymraeg, yn erbyn apartheid a gyda merched Comin Greenham.   Ac wrth yrru nôl o Gaerfyrddin i Aberystwyth, roeddwn yn ymwybodol wrth basio mast Blaenplwyf fod llythyrau rhyngddi a’i g?r Wynford James a garcharwyd am ei ran yn yr ymgyrch ddarlledu yn un o’r bocsys lliwgar yng nghefn y car.

Mae’r archif yn cynnwys llyfrau nodiadau, gohebiaeth, drafftiau o sgriptiau, ffeiliau yn ymwneud â chomisiynau a phrosiectau amrywiol, adolygiadau a nifer o weithdai ysgrifennu creadigol. Ymhlith y gohebwyr mae nifer o feirdd a llenorion amlwg Cymru a thu hwnt (R. S. Thomas, Emyr Humphreys, Iwan Llwyd, Hywel Teifi Edwards, Bobi Jones a Meredydd Evans..). Mae’n ategu’r casgliad ardderchog o archifau llenorion sydd yma gan ychwanegu cangen arall at y ‘teulu’ o archifau sydd yma yn adlewyrchu’r gwead difyr rhwng beirdd a llenorion megis Gillian Clarke, Gwyneth Lewis, Nigel Jenkins ac eraill. Gwir werth archif lenyddol yw medru gweld tu hwnt i’r rhes o gyfrolau cyhoeddedig ar silff i ddeall y broses greadigol, ac i ddod ar draws yr annisgwyl. Yn yr achos yma i weld perthynas arbennig Menna Elfyn gyda’i chyfieithwyr (e.e. Tony Conran, Joseph Clancy a Nigel Jenkins ), ei diddordeb ers dyddiau ysgol mewn gosod geiriau i gerddoriaeth, a’r holl lenorion ac artistiaid y bu hi’n cydweithio mor greadigol gyda hwy dros y blynyddoedd.

Nia Mai Daniel

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog