Blog

#CaruMapiau – Mike Parker

#CaruMapiau / Casgliadau / Collections / Newyddion a Digwyddiadau - Postiwyd 13-06-2017

Dros yr ychydig fisoedd nesaf, yr awdur, darlledwr a ffan o fapiau Mike Parker sydd yn dewis ei hoff fapiau o gasgliad y Llyfrgell fel rhan o ymgyrch #CaruMapiau

 

“Mae cynllunwyr o’r tu allan yn edrych ar ganolbarth Cymru a’i phoblogaeth denau ond clos – a gwelant fwrdd arlunio gwag yn unig ar gyfer eu cynlluniau mawreddog, o feysydd milwrol i goedwigaeth, tomenni gwastraff i ffermydd gwynt.  Cronfeydd d?r hefyd, wrth gwrs.  I ddyfrio’r dinasoedd oedd yn tyfu, gwelodd diwedd yr oes Fictorianaidd Lerpwl yn adeiladu Llyn Efyrnwy a chynllun uchelgeisiol Birmingham yng Nghwm Elan.  Penderfynodd Llundain hefyd eu bod yn dymuno cael cyfran o dd?r Cymru.

 

Byddai’r cynllun hwn a anghofiwyd i raddau helaeth, y manylwyd arno yn gywrain yn y mapiau hyfryd hyn, wedi newid canolbarth Cymru yn sylfaenol am byth.  Cynlluniwyd cronfeydd niferus o gwmpas y rhanbarth, i’w cysylltu trwy ddyfrbontydd a ffyrdd a rheilffyrdd wedi eu hailgyfeirio.  Mae tudalen ar ben tudalen o fapiau manwl yn dangos y ffermydd, pentrefi a threfi cyfan hyd yn oed a fyddai’n cael eu clirio trwy orfodaeth.  Druan o Langurig, a’i hoes rheilffordd fechan a ddiweddodd yn barod mewn methiant truenus, fyddai wedi cael ei golli ym mhen uchaf cronfa oedd i nadreddu ei ffordd i lawr yr afon Gwy, bron mor bell â Rhaeadr.  Yn fwy dychrynllyd fyth, Byddai trefi spa prysur Sir Frycheiniog, Llangamarch a Llanwrtyd wedi cael eu haberthu’n sylweddol.

 

Pan drafodwyd y cynllun yn Nh?’r Cyffredin, cefnogodd y llywodraeth Geidwadol ac Unoliaethol a’r wrthblaid Ryddfrydol egwyddor y cynllun.  Yr unig amheuon oedd, gydag adolygiad yn mynd rhagddo am gyflenwad d?r Llundain, gallai unrhyw benderfyniad fod yn gynamserol.  Er hynny, roedd rhuthr megis Clondeic am dd?r Cymru yn digwydd.  Fel y dywedodd AS Ceidwadol Chelsea: “heb amheuaeth, bydd ras rhwng holl boblogaethau mawr Lloegr i sicrhau i’w hunain gyflenwad digonol o dd?r yn y dyfodol a byddai’n dda i Lundain beidio â bod ar ei hôl hi yn y gystadleuaeth honno”.

 

Siaradodd nifer fechan o ASau Rhyddfrydol Cymreig yn y ddadl.  Eu hunig wrthwynebiad oedd gan fod cynifer o ffermwyr yn denantiaid, hyd yn oed os oedd eu teuluoedd wedi amaethu’r tir ers cenedlaethau, ni fyddai ganddynt unrhyw sicrwydd o iawndal.  Pe cai hyn ei ddatrys, nid oedd ganddynt broblem gyda’r syniad.  Fel y dywedodd Arthur Humphreys-Owen, yr aelod dros Sir Drefaldwyn “mae’r Bil o bwysigrwydd rhy fawr o lawer i fetropolis Llundain i ni ei rwystro a’i wrthwynebu.  Yn wir, byddwn, am lawer o resymau, yn falch o groesawu Cyngor Sir Llundain yng Nghymru.”  Dim ond amheuon am amseru a laddodd y syniad.”

Mike Parker

Mae'r cofnod hwn hefyd ar gael yn: English

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog