Blog

Canmlwyddiant geni Rhiannon Davies Jones

Casgliadau - Postiwyd 01-11-2021

Ar 4 Tachwedd 2021 cofiwn am eni ‘meistres y nofel hanes Gymraeg’ Rhiannon Davies Jones. Ym mis Mehefin 2017 derbyniodd y Llyfrgell bapurau Rhiannon Davies Jones ac aelodau o’i theulu  yn rhodd gan ddwy berthynas iddi. Fe’i ganwyd ar 4 Tachwedd 1921 yn Meirion House, Llanbedr, Sir Feirionydd, i’r Parchedig Hugh Davies Jones, gweinidog gyda’r Bedyddwyr, a Laura ei wraig oedd yn athrawes. Priodwyd ei rhieni yng Nghapel hanesyddol Salem yn Llanbedr a ganwyd dwy o ferched iddynt, Annie a Rhiannon. Bu’r teulu’n byw yng Nghroesoswallt tan 1924 gan symud i Feirionnydd yn dilyn marwolaeth eu tad.

Astudiodd Rhiannon Davies Jones ym Mhrifysgol Bangor gan raddio yn y Gymraeg yn 1944 a bu’n athrawes Gymraeg yn Llandudno a Rhuthun. Fe’i hapwyntiwyd yn ddarlithydd yng Ngholeg Addysg Caerllion yn 1963 cyn dychwelyd i Fangor yn 1965 lle bu’n dysgu ac ysbrydoli llawer o fyfyrwyr drwy ei chwrs ysgrifennu creadigol yn y Coleg Normal.
Enillodd y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 1960 am Fy Hen Lyfr Cownt, nofel ar ffurf dyddiadur dychmygol am yr emynyddes Ann Griffiths, ac am Lleian Llan Llŷr  yn Eisteddfod Genedlaethol Abertawe 1964.

Rhiannon Davies Jones mewn cadair Eisteddfod

Rhiannon Davies Jones yn nefod y Fedal Ryddiaith, Eisteddfod Genedlaethol Abertawe 1964.

Cyhoeddwyd tair nofel ar ffurf trioleg am Lywelyn ein Llyw Olaf sef Cribau Eryri (1987), Barrug y bore (1989) ac Adar drycin (1993).

Cyflwynwyd copi o draethawd MA Rhiannon Davies Jones ‘Dychan mewn llenyddiaeth Gymraeg’ (1975) gyda’r papurau a llyfrau ymwelwyr, 1947-2002, a gadwyd mewn dau gartref sef Glynor, Llanfair ger Harlech, a Gwernyfed, Porthaethwy. Cafwyd sawl ymweliad gan bobl adnabyddus fel Bob Owen, Croesor a Gwynfor Evans.

Llyfrau Rhiannon Davies Jones

Llyfrau Rhiannon Davies Jones

Bu farw Rhiannon Davies Jones yn Ysbyty Penrhos Stanley yng Nghaergybi yn 92 oed ar 22 Hydref 2014 ar ôl salwch hir. Cafodd ei chladdu ym mynwent Capel Salem, Llansilin. Cofiwn felly am ei chyfraniad gwerthfawr i’n llenyddiaeth ac yng ngeiriau Eigra Lewis Roberts yn ei hysgrif goffa iddi yn Barn:

Prif lenor a lwyddodd yn ei nofelau hanesyddol tawel ond taer nid yn unig i gonsurio’r gorffennol ond i roi mynegiant i wewyr a gorfoledd merched.

Ann Francis Evans
Archifydd Cynorthwyol

Tagiau:

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog