Blog - Blog Kyffin

Postiwyd - 13-07-2018

#CaruCelf / Arddangosfeydd / Blog Kyffin / Collections

Môrluniau Kyffin Williams

Mae morluniau llawn emosiwn Kyffin Williams sydd i’w gweld yn arddangosfa canmlwyddiant yr artist yma yn y Llyfrgell Genedlaethol yn sefyll ar wahân i’w weithiau mwy adnabyddus, ac fe ddylsent gael eu dathlu yn eu rhinwedd eu hun. Mae arddull hynod fynegiadol y gweithiau unlliw hyn yn llwyddo i gyfleu symudiad a thrais moroedd stormus mewn modd hynod effeithiol, gan adlewyrchu brwydr mewnol guddiedig yr artist.

Gellir olrhain cysylltiad Kyffin gyda Bae Trearddur a leolir ar arfordir gorllewinol Ynys Cybi oddi ar arfordir Ynys Môn, lle seiliwyd nifer o’i forluniau, yn ôl i’w blentyndod. Yn blentyn ifanc 6 mlwydd oed a fyddai’n troi’n 7 yr wythnos ganlynol cafodd ei anfon i ffwrdd i Ysgol Breswyl Bae Trearddur ym mis Mai 1925. Nododd yn ei hunangofiant ‘Across the Straits’: ‘It did not take me long to fall under the spell of the island’s mood. The storms, the sea mists, the wrecks, the wailing sirens, and in summer the peculiar haze that hung over the island, all made Trearddur Bay a very special place’.

Yn y llyfr ‘The Sea and the Land’ a gyhoeddwyd yn 1998, nododd yr artist y canlynol am y dechneg impasto mynegiadol a ddefnyddiai mewn gweithiau fel ‘Môr Garw’: ‘These great storms have always excited me and I seem to be stimulated by the noise and energy of the waves – to such an extent that, when I transfer my frenzied scribbles onto canvas, my own energy attacks the canvas… These paintings are not easy to control for often they try to take over and I lose my tones in a confusion of white wave and spray… My personal chemistry demands the excitement of a storm at sea.’

Fel y dywedodd yr awduron Rian Evans a Nicolas Sinclair yn eu llyfr, ‘The Light and the Dark’ a gyhoeddwyd yn ddiweddar, roedd yr artist a ddioddefodd o epilepsi ac iselder gydol ei oes yn cydnabod ei fod yn mynegi ei deimladau mwyaf cythryblus drwy ei forluniau. Mewn cyfweliad yn 2000, nododd yr artist y teimlai y gallai esbonio ei angen i osod lliwiau gwrthgyferbyniol cryf ger ei gilydd ar y gynfas, fel y gwelir yn y morluniau yma, o achos ei frwydr gydag epilepsi: ‘It might be part of the epilepsy, the excitement – the epileptic shock of dark against light it’s very exciting you see. Van Gogh was an epileptic and he had the same love of contrast’. Wedi ei ddylanwadu gan artistiaid eraill nodedig a ddefnyddiai’r gyllell palet i daenu’r paent, fel Gustave Courbet a Van Gogh, roedd Evans a Sinclair hefyd yn gweld tebygrwydd yma rhwng morluniau Kyffin a’r gwaith ‘The Wave’ gan Hokusai a morluniau dramatig August Strindberg. Byddai’r artist yn dychwelyd i baentio’r pwnc gydol ei oes.

 

Morfudd Bevan – Curadur Celf

Postiwyd - 08-06-2018

#CaruCelf / Arddangosfeydd / Blog Kyffin / Collections

Kyffin 100: Dathlu’r canmlwyddiant gyda’r genhedlaeth nesaf

Fel rhan o ddathliadau canmlwyddiant geni Kyffin Williams, mae Gwasanaeth Addysg y Llyfrgell wedi bod yn cyflwyno nifer o weithgareddau ar gyfer ysgolion, colegau a theuluoedd yn seiliedig ar un o arlunwyr mwyaf nodedig a phoblogaidd Cymru.

Gydol y flwyddyn bydd gweithdai am ddim yn cael eu darparu ar gyfer disgyblion cynradd ac uwchradd i gydfynd â phrif arddangosfa’r Llyfrgell Kyffin Williams: Tu ôl i’r Ffrâm, ac y mae llyfryn dwyieithog sy’n bwrw golwg ar fywyd a gwaith Kyffin yn cael ei ddosbarthu yn rhad ac am ddim i bawb sy’n cymryd rhan yn y gweithdai.

Yn barod eleni bu ysgolion o bob rhan o Gymru yn ymweld â’r Llyfrgell Genedlaethol i ddysgu mwy am yr arlunydd o Ynys Môn, fel disgyblion Ysgol Trimsaran ac Ysgol Mynydd y Garreg, Sir Gaerfyrddin. Wedi iddynt gymryd rhan yn y Diwrnod Meddiannu ym mis Ionawr, bu iddynt ddychwelyd eto ym mis Mai i fwynhau arddangosfa Kyffin a’r gweithdy.

Ym mis Ebrill cludwyd detholiad o baentiadau a darluniau gwreiddiol gan Kyffin Williams o storfeydd y Llyfrgell i Benygroes, Gwynedd fel rhan o brosiect Campweithiau Mewn Ysgol. Cyflwynwyd gweithdai ar arddull a thechnegau Kyffin gan ddau arlunydd blaenllaw o Gymru i ddisgyblion dwy ysgol; bu Catrin Williams yn astudio rhai o dirluniau Kyffin gyda phlant Blwyddyn 4 Ysgol Bro Lleu, tra bod Eleri Jones yn arwain sesiwn ar bortreadau Kyffin i fyfyrwyr Blwyddyn 12 Ysgol Dyffryn Nantlle, i’w cynorthwyo gyda’u gwaith cwrs Lefel A.

Kyffin Williams oedd thema stondin Llyfrgell Genedlaethol Cymru ar faes Eisteddfod yr Urdd yn Llanelwedd hefyd. Gydol yr wythnos bu arddangosfa fach am ei waith a’i yrfa yn gefndir i weithgareddau celf lle rhoddwyd cyfle i ymwelwyr ieuanc efelychu’r arlunydd drwy atgynhyrchu rhannau o un o’i dirluniau mewn paent acrylic ar gynfas. Yn ystod gweithdy ar y dydd Mawrth, dan arweiniad yr artist Catrin Williams, dangoswyd i’r plant sut mae creu darluniau pastel yn null Kyffin Williams. Bydd rhai o’r gweithiau a gynhyrchwyd yn ystod y sesiynau yma yn cael eu harddangos yn Ystafell Addysg y Llyfrgell tan fis Medi.

Bydd Kyffin Williams: Tu ôl i’r Ffrâm yn rhedeg tan y 1af o Fedi yn Oriel Gregynog y Llyfrgell, ac mae’r arddangosfa yn cynnwys tasgau ar gyfer teuluoedd sy’n ymweld – rhowch gynnig ar ‘Cwis Kyffin’ a crëwch eich campwaith eich hun.

Am wybodaeth bellach yngl?n â’r gweithdai am ddim, mae croeso i chi gysylltu gyda’r Gwasanaeth Addysg ar:
01970 632988
01970 632431
addysg@llgc.org.uk

Postiwyd - 08-03-2018

#CaruCelf / Arddangosfeydd / Blog Kyffin / Collections

Kyffin Williams 100: Wyneb Esmwyth Merch

Tra ar ei anterth, fe gomisiynwyd Kyffin i beintio cyfres o bortreadau, er iddo gyfaddef bod llawer gwell ganddo greu portreadau o dan ei bwysau ei hun.

Mae ein sioe ddiweddaraf Kyffin Williams: Tu ôl i’r Ffrâm yn dangos amrywiaeth o bortreadau wedi eu dethol o gasgliad Kyffin – yn lluniau cynnar o’i gyfnod fel myfyriwr, i gomisiynau’r arlunydd sefydledig – ond y portreadau mwyaf diddorol yw’r rhai wedi eu creu er ei foddhad ef ei hun.

Ymhlith y portreadau i’w gweld mae nifer o ferched. Dywedodd Kyffin nad oedd peintio merched wedi dod yn hawdd iddo, ac y bu iddo gymryd tua ugain mlynedd nes bod yn hapus i beintio wyneb esmwyth merch:

“The reason for this was my use of the palette knife for, painting in broad rough areas of paint, it was difficult to achieve the delicacy necessary”.

Wrth deithio yn y Wladfa yn 1968/69 bu Norma Lopez o Drevelin yn dipyn o ffefryn ganddo. Disgrifiodd Norma fel merch gynhyrfus oedd yn gwenu drwy ei llygaid mawr brown. Tua wyth oed oedd hi ac roedd wrth ei bodd yn pryfocio’r arlunydd, a phan nad oedd yn chwarae gyda’i brawd Paulino, roedd yn hapus iawn i fodelu i Kyffin. Fe greodd Kyffin sawl portread ohoni, ond ni fu’n llwyddiannus wrth ei pheintio mewn olew gan na fyddai’r cyfrwng wedi gweddu i’w chymeriad hwyliog.

Roedd Kyffin wrth ei fodd â phobl, yn arbennig brodorion ei ynys; y bobl bu’n gwylio yn fachgen ifanc wrth ymweld â phlwyfolion gyda’i dad y clerigwr. Efallai mai dyna pam yr oedd yn troi at ddarlunio’r bobl o’i gwmpas, fel y braslun ‘Dynes â Chadach’ sydd yn ein casgliad (darlun gorffenedig ‘Mrs Hughes’ mewn casgliad preifat, a ‘Mrs Rowlands’ yng nghasgliad Cyngor Sir Fôn). Portread cyfansawdd ydyw, o amryw o fenywod yr oedd Kyffin yn eu hadnabod ar yr ynys, rhai a arferai fynd o gwmpas eu gwaith glanhau yn amyneddgar a hawddgar.

Mae lluniau Kyffin yn llawn emosiwn, ac wrth weithio ar bortread byddai’n hapus iawn i ddal tebygrwydd yr eisteddwr, ond yr oedd teimlad y llun yr un mor bwysig iddo; roedd yn well ganddo ddal prudd-der yn hytrach na gwen. Mae ‘Miss Parry’ yn bortread sydd yn cyfleu henaint a’r hyn dybia Kyffin oedd teimladau a meddyliau’r to h?n oedd “wedi blino ac yn barod i orffwys”.

Mae cyfle i fwynhau’r portreadau yma ar waliau Oriel Gregynog tan 1 Medi 2018, felly dewch am dro i gyfarfod y lleian anhysbys, Michelle, Norma Lopez, Miss Parry ac eraill.

 

Lona Mason – Pennaeth Graffeg, Sgrin a Sain

Postiwyd - 16-02-2018

#CaruCelf / Arddangosfeydd / Blog Kyffin / Casgliadau / Collections

Kyffin Williams – Golwg y tu ôl i’r ffrâm

Mae’r Llyfrgell yn ferw o weithgarwch heddiw wrth i ni lansio ein harddangosfa newydd Kyffin Williams: Tu Ôl i’r Ffrâm. Felly, beth sy’n eich disgwyl yma?

Mae 4 thema o fewn i’r arddangosfa, ‘Hunan’, ‘Artist’, ‘Pobl’ a ‘Lleoedd’, sydd i’w gweld yn Oriel Gregynog a’r Anecs ar ail lawr y Llyfrgell. Yr artist ei hun fydd yn eich tywys drwy’r sioe gyda nifer o’i eiriau ei hun o’i ddyddiaduron, llythyrau a chyhoeddiadau i’w gweld ar y waliau o gwmpas y gweithiau celf. I’r rhai hynny ohonoch sydd am dyrchu’n ddyfnach mae cyfle i sganio gweithiau dethol gan ddefnyddio’r Ap Smartify; y Llyfrgell ac Oriel Ynys Môn yw’r sefydliadau cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio’r dechnoleg newydd hon.

Wrth ddod i mewn i’r arddangosfa, byddwch yn dod wyneb yn wyneb â chymysgedd o ddelweddau o Kyffin mewn gweddau amrywiol, o’r brasluniau cynnar o’r dyn ifanc meddylgar i’r artist h?n mwy profiadol sydd â’i lygaid yn syllu atoch mewn modd digon heriol. Cyniga’r dyddiaduron a’r llythyrau olwg ddyfnach ar gymeriad yr artist, gyda llythyr annwyl a anfonodd at ‘Mummy & Daddy’ pan yn yr ysgol breswyl yn Nhrearddur yn un o’r uchafbwyntiau.

Yn ‘Artist’ bydd modd gweld datblygiad Kyffin fel artist a’r dylanwadau pennaf arno, yn enwedig ei gysylltiad â Van Gogh a’r tebygrwydd a welodd rhwng ei hun a’i gyd-epileptig. Mae’r ddau baentiad, ‘Heulflodau gyda Mynyddoedd tu Hwnt’ a ‘Brain a Storm ar Ddod’ yn nodedig, yr olaf o’r ddau yn enwedig wrth gael ei gymharu’n aml gydag un o weithiau enwocaf Van Gogh, ‘Wheatfield with Crows’. Yn y llun hwn gwelir Kyffin yn dynwared cyfuniadau lliwiau cryfion ac awyr fygythiol Van Gogh, sydd yn ôl pob tebyg yn dynodi unigrwydd yr artist. Nid yw rhai o’r gweithiau sy’n dyddio o’i amser yn y Slade yn nodweddiadol ‘Kyffin-aidd’, ond yn cynnig cipolwg diddorol o’r broses o berffeithio’i grefft.

Wedi troi’r cornel, mae parau niferus o lygaid yn eich gwylio o’r cynfasau ar y waliau. Mae gosodiad y ffigwr ar y cynfas ym mhortreadau Kyffin yn fwriadol ac yn ddiddorol. Soniodd yn ei lyfr ‘Portraits’: “The placing of the head within the confines of the canvas can show the personality of the sitter.” Yn wir, mae’r cymeriadau mwy hyderus yn llenwi’r cynfas ac yn edrych yn syth atoch, tra bod y cymeriadau mwy swil neu niwrotig yn dueddol o gael eu lleoli i’r ochr ac yn edrych i ffwrdd. Miss Parry yw un o’n ffefrynnau; cymeriad rhannol ddychmygol sy’n darlunio diddordeb Kyffin gyda mynd yn h?n,“especially those who sit and wait for the end to come”.

Er nad oedd Kyffin yn ystyried ei hun yn baentiwr portreadau traddodiadol, roedd ganddo obsesiwn â phobl. Dywedodd unwaith: “I feel that the land and its people are almost part of me”. Treuliodd Kyffin ei blentyndod ymysg bryniau a dyffrynnoedd gogledd Cymru a swynwyf ef gan dirlun Cymru a’i phobl, yn enwedig ffigwr y ffermwr sydd yn gymeriad cyson yn ei waith ac sy’n addurno waliau sawl ystafell fyw ac oriel. Gellir gweld rhai o’r enghreifftiau gorau o’r gweithiau yma yn yr arddangosfa.

‘Lleoedd’ yw’r adran fwyaf a’r mwyaf arwyddocaol yn y sioe. Roedd ei waith yn y genre hwn mor doreithiog, roedd hi’n ofnadwy o anodd crynhoi’r casgliad helaeth i ffitio’r gofod; ond gyda pheth help oddi wrth Kyffin ei hun (byddai’n aml yn rhestru’i hoff weithiau mewn cyfweliadau ac yn ei ddyddiaduron) rydym wedi ceisio cynrychioli’r goreuon o’r gweithiau hynny sydd wedi’u hysbrydoli gan fynyddoedd a morluniau Cymru a thu hwnt.

Mae’r wal anferth o dirluniau Cymreig sydd wedi cael eu hongian yn null salon yn gydnabyddiaeth i apwyntiad yr artist yn Aelod o’r Academi Frenhinol yn 1973, ac yn ddiweddglo addas i’r arddangosfa. Bu hongian y gweithiau mewn dull sydd erioed wedi’i ddefnyddio yn y Llyfrgell cyn hyn yn sialens i’r tîm, ond efallai mai dyma yw ein huchafbwynt personol o’r arddangosfa gyfan.

Mae rhyw 13 o flynyddoedd wedi pasio ers i ni gysegru arddangosfa gyfan i Kyffin a gobeithiwn y byddwch yn mwynhau’r profiad a dod ar draws rhai ffefrynnau eich hun… ac efallai cael eich ysbrydoli i greu eich campwaith eich hun hyd yn oed. Rhannwch eich profiadau gyda ni ar y cyfryngau cymdeithasol trwy ddefnyddio #Kyffin100 [Twitter: @ArddangosfaLLGC] a chofiwch lawrlwytho Ap Smaritfy cyn eich ymweliad.

 

Uned Arddangosfeydd

Postiwyd - 26-01-2018

#CaruCelf / Arddangosfeydd / Blog Kyffin / Casgliadau / Collections

Kyffin Williams: Dathlu Canmlwyddiant

Mae ein tîm arddangosfeydd yn brysur iawn wrth i ni agosáu at ein prif arddangosfa eleni ‘Kyffin Williams: Tu Ôl i’r Ffrâm’ sy’n agor ar yr 16eg o Chwefror. Mae cymaint o gasgliadau anhygoel i ddewis ohonynt – nid y paentiadau yn unig, ond hefyd llythyrau, dyddiaduron ac effemera o archif nad yw wedi’i gweld cyn hyn. Mae hi wedi bod yn dasg anferthol ond pleserus iawn; mae digonedd o ddeunyddiau i lenwi ein horiel eang sawl gwaith!

Ar yr un pryd rydym wedi bod yn paratoi bron i 70 eitem ar gyfer arddangosfa yn Oriel Ynys Môn sy’n dwyn y teitl ‘Kyffin Williams: Dathlu’r Canmlwyddiant’ ac sy’n agora r y 3ydd o Chwefror. Yn gyfnewid am y benthyciad yma mae ambell i em yn dod yma ar fenthyg o gasgliad Oriel Ynys Môn, a fydd i’w gweld yn ein harddangosfa ni yma yn y Llyfrgell. Un o’r rhain yw darlun cynhyrfiol o storm ar draws y Fenai, sef yr un olygfa â phaentiad olew yn ein casgliad o’r enw ‘Storm yn Nesáu’. Ian Jones, Rheolwr Casgliadau ac Adeiladau yn Oriel Môn sylwodd ar y cysylltiad rhwng ei darlun nhw a’n paentiad olew ni: “Y teitl a roddodd Kyffin ar y darn oedd ‘Biwmares’, ond golygfa o’r Fenai ac Eryri y tu hwnt o Glanrafon, ger Llangoed. Mae Biwmares yng nghanol y darlun tu ôl i’r coed ar lannau’r Fenai.”

Roedd Kyffin yn gefnogwr ffyddlon o’r Llyfrgell ac Oriel Ynys Môn a byddai wrth ei fodd o wybod ein bod yn parhau i gydweithio er mwyn rhannu ei gasgliadau gyda’r genedl.

Am y newyddion diweddaraf am yr arddangosfa dilynwch ni ar
Twitter: @arddangosfallgc
Instagram: @llgcymru
#Kyffin100

 

Uned Arddangosfeydd

Postiwyd - 08-12-2017

#CaruCelf / Arddangosfeydd / Blog Kyffin / Casgliadau

Ymgyrch Fframio’r Dyfodol – Kyffin Williams

Mae cadw, diogelu, catalogio a dehongli ein casgliadau yn elfen hanfodol o waith Llyfrgell Genedlaethol Cymru, er mwyn sicrhau eu bod ar gael i’r cyhoedd. Fel cartref i nifer sylweddol o baentiadau amlycaf Kyffin Williams ac wrth inni ddathlu ei fywyd yn 2018, mae cadw a diogelu rhain a sicrhau eu bod yn cael eu fframio’n gywir yn rhan anatod o’r broses gadwraeth.

Nid yn unig y mae ffrâm yn diogelu paentiad rhag difrod, ond mae hefyd yn effeithio ar olwg y gwaith gorffenedig. Yn wir gall ffrâm dda ychwanegu’n fawr at unrhyw waith celf gan ddyrchafu profiad y sawl sy’n edrych ar y cynnwys. Mae dewis y ffrâm gywir ar gyfer darn o gelf heb os yn grefft ynddi’i hun. Roedd gan Kyffin syniadau pendant yngl?n â sut i fframio’i baentiadau, ac mae’r Llyfrgell wedi cychwyn prosiect cadwraeth newydd i ail-fframio rhai o’i weithiau gyda’r bwriad o anrhydeddu gweledigaeth gwreiddiol yr artist.

Bydd Ymgyrch Codi Arian Fframio’r Dyfodol yn ariannu’r prosiect cadwraeth allweddol hwn er mwyn galluogi bod gweithiau Kyffin yn cael eu gofalu amdanynt a’u gwerthfawrogi gan genedlaethau’r dyfodol.

Bydd fframio un darn o waith yn costio o gwmpas £2,000 a bydd cael cefnogaeth hael ein cefnogwyr yn ein galluogi ni i wneud mwy o’r gwaith. Bydd pob cyfraniad wirioneddol yn gwneud gwahaniaeth ac yn diogelu gweithiau eiconig i’r dyfodol.

 

Rhian Haf Evans, Swyddog Codi Arian

Postiwyd - 17-11-2017

#CaruCelf / Arddangosfeydd / Blog Kyffin / Collections

Arddangosfa Kyffin Williams 100: ‘Tu ôl i’r Ffrâm’
 Curadu’r Arddangosfa



‘This is the land that has obsessed me throughout my life. My love of it ?is not superficial but deep, for my family have for so many generations ?had the same feeling for the land and its people. When I left art school ?I did not have to think what I should paint for my subject was deep ?inside me and waiting for me to record it’.

(Kyffin Williams, ‘The Land & the Sea’, Gwasg Gomer, 1998).

Bydd Arddangosfa Kyffin Williams sy’n agor yn y Llyfrgell ?Genedlaethol ar yr 16eg o Chwefror 2018 yn coffau canmlwyddiant ers geni ?un o arlunwyr amlycaf Cymru. Bydd felly’n gyfle i’r Llyfrgell ddathlu’r ?casgliad cyfoethog o weithiau’r arlunydd o Fôn a gartrefir yma –  o’i ?dirluniau eiconig a’i forluniau pwerus o Ynys Môn, gogledd-orllewin ?Cymru a thramor i’w bortreadau llawn emosiwn. Cawn gyfle hefyd, trwy’r ?arddangosfa, i dalu sylw i weithiau llai amlwg nas gwelwyd yn ?gyhoeddus o’r blaen, gan gynnwys ei waith paratoadol, megis ei lyfrau ?braslunio a’i flociau printio. Yma yn y Llyfrgell ceir dros 200 o ?baentiadau olew, dros 1,200 o weithiau ar bapur a thros 300 o brintiau ?gwreiddiol gan yr arlunydd.

Cysyllta’r mwyafrif o bobl Kyffin Williams yn syth gyda’i ?dechneg impasto o beintio –  sef rhoi’r paent olew i lawr yn drwchus ar y cynfas gan ddefnyddio cyllell balet. Agwedd hynod ddiddorol o’r gwaith ?ymchwil ar gyfer yr arddangosfa hon oedd darganfod y gweithiau cynnar a ?greodd Kyffin yn ystod ei gyfnod tra’n fyfyriwr yng Ngholeg Celf y Slade ?a tra’r oedd yn athro Celf yn Highgate, Llundain o’r 1940au i’r ?1970au cynnar.  Mae’r gweithiau cynnar yma o bwysigrwydd enfawr gan eu bod yn ?dangos sut y datblygodd Kyffin ei dechneg a’i arddull eiconig o baentio – arddull a ddaliodd ddychymyg y Cymry ers cychwyn ei yrfa.

Cawn hefyd yn yr arddangosfa fewnwelediad gwerthfawr i feddwl ?creadigol Kyffin wrth gael cipolwg ar ambell ffilm amdano a’i ddyddiaduron ?a’i lythyron sydd gennym yn ein harchifau. Roedd gan ?Kyffin Williams ddawn ysgrifennu aruthrol a lwyddai i ddal dychymyg y ?darllenwr yn syth ac mae ei hunangofiannau difyr yn brawf o hyn. Bydd ?yr arddangosfa yma felly’n gyfle unigryw i ni fedru dathlu delweddau a ?geiriau Kyffin mewn modd hynod effeithiol ar furiau eiconig Oriel ?Gregynog y Llyfrgell Genedlaethol.

 

Morfudd Bevan, Curadur Celf, Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Postiwyd - 13-10-2017

#CaruCelf / Arddangosfeydd / Blog Kyffin / Collections

Kyffin Williams 100: Tu ôl i’r Ffrâm

“It is ironic that I am the most loved & most honoured Welsh artist of all time & yet I am hated by the art world.” – Kyffin Williams (dyddiadur) 16 Hydref 1993.

Pleser o’r mwyaf i ni yw datgelu cynlluniau i gynnal arddangosfa eang a fydd yn cael ei lansio ym mis Chwefror 2018 i goffáu canmlwyddiant geni un o artistiaid mwyaf nodedig a diffiniol Cymru’r ugeinfed ganrif – Syr Kyffin Williams.

Cychwynnodd y berthynas rhwng y Llyfrgell a’r artist gyntaf oll yn 1949 ar ddechrau gyrfa Kyffin a ninnau’n prynu un o’i baentiadau am y tro cyntaf. O’r adeg yma ymlaen cafodd y berthynas hon ei meithrin trwy bryniannau, rhoddion ac arddangosfeydd cyson tan ei farwolaeth ym mis Medi 2006 pan dderbyniodd y Llyfrgell ran helaeth o’i ystâd yn gymynrodd. Y casgliad presennol yn y Llyfrgell, ynghyd â’r gymynrodd, yw’r casgliad helaethaf a’r mwyaf cynhwysfawr sydd ar gael o ddeunydd sy’n perthyn i Kyffin Williams.

Felly, beth mae’r Llyfrgell wedi bod yn gwneud â’r rhodd hael hon hyd yn hyn? Mae trefnu a chyflwyno arddangosfa gynhwysfawr o’i waith yn gynnyrch sawl blwyddyn o ddidoli, catalogio, diogelu ac astudio. Mae’r gwaith hwn yn dal i fynd rhagddo a llawer eto i’w gyflawni. Rydym wedi bod wrthi’n gwneud ei gasgliadau’n hygyrch i’r cyhoedd ar-lein, trwy arddangosfeydd a’n rhaglen benthyciadau, yn enwedig gyda’n partner Oriel Kyffin / Oriel Ynys Môn. Yn wir, mae ein perthynas ag Oriel Kyffin yn etifeddiaeth wych o gymynrodd Kyffin, lle bellach mae cwtsh wedi disodli ysgwyd llaw yn y cyfarfodydd! Bydd y Llyfrgell ac Oriel Kyffin yn dod at ei gilydd i rannu casgliadau yn ystod blwyddyn y canmlwyddiant ynghyd â chydweithio ar raglen gyfoethog o weithgareddau estyn allan.

Mae arddull eiconig a thestun gweithiau Kyffin yn atyniadol gan eu bod wedi dod yn gyfystyr â’r weledigaeth o Gymru a Chymreictod, agwedd hanfodol ar ein dealltwriaeth o bwy ydyn ni. Ond pwy oedd e?

“I am the greatest living expert on myself” – Kyffin Williams (dyddiadur), 29 Ionawr 1993

Sut rydyn ni am bortreadu artist mor eiconig y mae cynifer o bobol wedi ysgrifennu amdano a’i drafod? Roeddem yn teimlo mai’r ffordd orau o wneud hyn oedd dwyn ysbrydoliaeth o eiriau’r artist ei hun – o’i ddyddiaduron a’i lythyron ei hun – er mwyn dehongli ei greadigaethau. Byddwn yn edrych ‘tu ôl i’r ffrâm’ i ddysgu am ei dechneg, am yr hyn â’i ysbrydolodd a sut wnaeth ei bersonoliaeth, cymhlethdod ei gymeriad a’i iechyd ddylanwadu ar ei fywyd a’i waith.

Mae ein cefnogaeth i’r artist hwn ar hyd y blynyddoedd wedi cyrraedd ei benllanw yn yr arddangosfa hon ynghyd â llu o ddigwyddiadau a gweithgareddau estyn allan a gynhelir yn ystod blwyddyn y canmlwyddiant. Mae’n arbennig o berthnasol – wrth i ni dynnu at derfyn blwyddyn y chwedlau – ein bod yn lansio achlysur dathlu’r unigolyn unigryw a chwedlonol hwn.

 

Uned Arddangosfeydd

Postiwyd - 09-01-2017

Arddangosfeydd / Blog Kyffin / Casgliadau / Collections / Digido / Newyddion a Digwyddiadau

Cartref Newydd Casgliad Kyffin

Rhai wythnosau cyn y Nadolig fe wireddwyd cynllun hir dymor y Llyfrgell o ail gartrefu casgliad lluniau Syr Kyffin Williams  mewn i storfa newydd sbon.

Storfa Kyffin

Mae yma gasgliad mwyaf y byd o waith Kyffin Williams gan inni dderbyn ei gasgliad cymynrodd i’r Llyfrgell yn Hydref 2006. Mae’r gymynrodd yn cynnwys 1200 o weithiau ar bapur, 200 darlun olew a thros 300 o brintiau gwreiddiol. Hefyd archif gynhwysfawr yn cynnwys gohebiaeth, dyddiaduron a llawysgrifau, ynghyd â gr?p mawr o ffotograffau a sleidiau.

Mae’r storfa newydd, fel pob storfa yn y Llyfrgell yn cydymffurfio â safonau cadwraeth benodol ble rheolir  yr amgylchedd er mwyn sicrhau’r gofal gorau i’r darluniau.

Lluniau Kyffin yn y storfa newydd

Lluniau Kyffin yn y storfa newydd

Rhaid cofio bod y broses o symud darluniau o bob cyfrwng, maint a siâp yn dipyn o her; nid ar chwarae bach mae symud darlun trwm chwe throedfedd o gwmpas coridorau’r adeilad. Ond diolch byth mae gan y Llyfrgell dimoedd profiadol o staff curadurol a chadwedigaeth a  ymgymerodd â’r dasg gan sicrhau bod y casgliad wedi ei symud yn ddiogel a gofalus i’w gartref newydd.

Postiwyd - 22-09-2016

Blog Kyffin / Casgliadau

Cofio Kyffin Williams

 

Mae’r mis hwn yn nodi deng mlynedd ers marwolaeth Kyffin Williams – arlunydd Cymreig enwocaf diwedd yr 20fed ganrif. Fel y nododd yr hanesydd celf Dr Gareth Lloyd Roderick, ef oedd arlunydd ‘cenedlaethol’ poblogaidd Cymru a cafodd ei wneud yn Academydd Brenhinol yn 1973. Ganed Kyffin Williams yn Llangefni, Ynys Môn yn 1918 a dywedodd yn ei hunangofiant ‘Across the Straits’ mai ei nod mewn bywyd oedd cofnodi tir a phobl ei blentyndod. Daeth defnydd Kyffin o baent olew trwchus, wedi ei osod gyda’i gyllell balet  ar y cynfas, yn nodweddiadol o’i arddull a daeth yn eiconograffig. Gellir teimlo egni grymus Kyffin yn llifo o’i waith drwy ei ffordd unigryw o daenu’r paent. Roedd yn arlunydd mynegiadol a honnai iddo greu ei waith gorau pan fyddai’n caniatáu iddo’i hun gael ei ‘… sgubo i ffwrdd mewn twymyn o afiaith neu hyd yn oed ddicter, gorau oll y byddai’r canlyniad terfynol; tra’r oedd meddwl yn ymwybodol yn ddieithriad yn drychinebus’. Fel epileptig teimlai obsesiwn dwys i beintio ac felly roedd yn arlunydd toreithiog – yn cwblhau hyd at dri phaentiad yr wythnos. Gallwn dybio hefyd bod ei frwydr ag iselder wedi chwarae rhan yn ei waith. Dywedodd Kyffin bod ‘… gwythïen felancolaidd yn rhedeg trwy’r rhan fwyaf o Gymry, melancoli sy’n tarddu o’r bryniau tywyll, y cymylau trymion a’r niwl môr gorchuddiol’.

Roedd gan y Llyfrgell Genedlaethol berthynas agos â Kyffin, a daeth carfan fawr o’i ystâd i’r Llyfrgell ar ôl ei farwolaeth yn 2006. Y Llyfrgell Genedlaethol sydd berchen ar y nifer fwyaf o weithiau Kyffin Williams yn y byd.

 

Morfudd Bevan

Curadur Celf Cynorthwyol

<- Cofnodion Hŷn

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog