Tag Archives: Eisteddfod

Postiwyd - 13-01-2014

Casgliadau / Digido

J. T. Job a Chadair Eisteddfod Pencader 1895

Cadair Eisteddfod Pencader 1895

Cadair Eisteddfod Pencader 1895

Ar ddechrau mis Awst cefais alwad ffôn yn cynnig rhoi cadair Eisteddfod Pencader 1895 yn ôl i’r pentref, ac yn holi a wyddwn am gartref addas iddi. Cyfeiriwyd at y ffaith taw J.T. Job oedd enillydd y gadair a bod ei deulu wedi rhoi’r gadair i Kathryn Jenkins ar ôl iddi orffen ei thraethawd MA amdano. Wedi trafod penderfynwyd y byddem yn cadw’r gadair yn yr Hen Gapel ym Mhencader, sydd bellach yn ganolfan gymunedol, lle gobeithir agor amgueddfa fechan yn y dyfodol agos.

Drwy gyd-ddigwyddiad llwyr, ‘roeddwn wedi sylwi ar erthygl am Eisteddfod Pencader 1895 wrth chwilio drwy wefan Papurau Newydd Cymru Arlein am ddeunydd marchnata i’r Llyfrgell ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Dinbych. Roedd yr erthygl yn enwi cartrefi a llefydd cyfarwydd i mi yn ardal Pencader a nodai enw’r bardd buddugol, J. T. Job, enw a oedd yn gyfarwydd i mi o’m gwaith ar y Bywgraffiadur Arlein.
Mi es ati ar unwaith i chwilio eto am yr erthygl yn y Brython Cymreig. Wrth chwilio ymhellach cefais hyd i lu o erthyglau’n cyfeirio at yr eisteddfod a’r gadair yn y Cambrian News and Merionethshire Standard, Celt (Bala), y Cardiff Times a’r London Kelt. Roedd nifer o’r rhain yn cynnwys rhestr gyflawn o’r buddugwyr. Yn eu plith roedd copïau o feirniadaethau’r beirniaid, ‘Gurnos’ (y Parch E. Gurnos Jones) (Tarian y Gweithiwr) a ‘Hawen’ (D. Adams) (Tarian y Gweithiwr).
Roedd nifer o erthyglau hefyd yn sôn am y dathlu yn Aberdâr pan ddychwelodd adref gyda’r gadair, ac yn cynnwys cerddi cyfarch (Tarian y Gweithwyr a’r Merthyr Times and Dowlais Times and Aberdare Echo), a chyfeiriadau at y ffaith iddo hefyd ddod yn ail agos am gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn yr un wythnos.
Chwiliais drwy gatalog ar-lein y Llyfrgell a darganfod bod rhai rhaglenni Eisteddfod Pencader yng nghasgliad y Llyfrgell, a chyffroi o weld bod yma gopi o raglen eisteddfod 1895.

Rhaglen eisteddfod Pencader 1895 - clawr bachRhaglen eisteddfod Pencader 1895

 

Image00002cropImage00001crop

 

Yna mi es ati i gopïo llinell o’r gerdd a ddyfynnwyd yn y beirniadaethau i weld a fyddai modd canfod y gerdd gyfan yn rhywle. Bu’n rhaid i mi droi at ‘Google’ y tro yma, a chanfod copi electronic anghyflawn o’r gerdd yn y Llenor, Hydref 1896, tt.17-24. Sut bynnag, mater bach oedd dod o hyd i’r copi print yn y Llyfrgell ar ôl dod o hyd i’r wybodaeth yma.

 

J. T. Job

J. T. Job

Darganfyddais lawer o fanylion personol am J. T. Job hefyd ar y we, yn cynnwys hanes ei weinidogaethau, adroddiadau ar ei briodas, a cherddi coffa a theyrngedau i’w wraig a’i blant. Arweiniodd fy chwilfrydedd mi ymhellach, a deuthum ar draws erthygl amdano yn y Traethodydd ar wefan Cylchgronau Cymru. Ond er i mi chwilio’n gyflym drwy gasgliad ffotograffau’r llyfrgell i geisio rhoi wyneb i’r enw ni lwyddais i gael gafael ar lun ohono yn y casgliadau. Sut bynnag, chwiliais drwy ddelweddau ‘Google’ ar y we a darganfod llun a gyhoeddwyd yn Barddas, rhifyn Gorffennaf/Awst 2004. Awdur yr erthygl oedd ei ŵyr, Dafydd Job, a llwyddais drwy ‘Google’ i gael gafael ar ei gyfeiriad e-bost. Anfonais neges ato, a chefais ateb o fewn oriau’n cynnwys lluniau o’i daid.

 

Mae’n rhyfedd meddwl nad oedd bron angen i mi symud o’m cadair i fedru darganfod yr holl wybodaeth yma – on’d yw digido yn wych?

Morfudd Nia Jones

 

Tagiau: , , , , , ,

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog