Tag Archives: Digido

Postiwyd - 21-09-2018

Casgliadau / Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Geiriaduron a Gramadegau

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, geiriaduron a gramadegau sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido a’u cyfrannu yn sgil y prosiect.

 

Gruffydd Robert – Dosparth byrr (1563)

Roedd Gruffydd Robert yn ysgolhaig Pabyddol, yn ramadegydd ac yn ddyneiddiwr o gyfnod y Dadeni. Nid yw’n syndod felly iddo ymddiddori yn y maes ieithyddol. Fel Pabydd alltud bu’n rhaid i Robert ymgyfarwyddo â sensoriaeth drylwyr gwasg Ewropeaidd ei gyfnod. Serch hynny, cyhoeddwyd ei gyfrol ‘Dosbarth byrr’, sef llyfr gramadegol cynharaf y Gymraeg, yn rhannol ym Milan o 1567 ymlaen. Roedd Gruffydd Robert yn gefnogwr brwd o’r maes cyfieithu; a oedd, yn ei dyb, yn hanfodol wrth ehangu a datblygu ieithoedd yn y byd modern. Yn ogystal, fe drosodd yr arddull Ciceronaidd i’r Gymraeg a chyflwynodd cyfieithiadau detholedig o ‘De Senectute’ Cicero yn ‘Dosparth byrr’.

John Davies – Antiquae linguae Britannicae, nunc vulgo dictae Cambro-britannicae, a suis Cymraecae vel Cambricae, ab aliis Wallicae, et linguae Latinae, dictionarium duplex. Prius Britannico-Latinum, … posterius, Latino-Britannicum. Accesserunt adagia Britannica (1632)

Geiriadur Lladin-Cymraeg, Cymraeg-Lladin oedd ‘Dictionarium Duplex’. Ffrwyth llafur ymchwil John Davies ydoedd ; o Gymraeg beirdd y chweched ganrif, i Gymraeg yr ail ganrif ar bymtheg. Ysgolhaig y Dadeni oedd Davies a chynhwysodd gwerthoedd dyneiddiol ei genhedlaeth yn ‘Dictionarium Duplex’. Yn ei ragair, amlinellodd Davies ei syniadau ynghylch natur unigryw’r iaith Gymraeg, ei hanes, a’i safle o fewn y cyd-destun ieithyddol rhyngwladol. Yn ogystal, roedd ei wybodaeth drylwyr o syniadau ysgolheigion eraill yn amlwg o’r darn hwn. Prif ddefnyddwyr y cyhoeddiad oedd ysgolheigion a Lladinwyr. Heb os, nid adnodd ar gyfer yr unigolyn cyffredin ydoedd. Daeth y cyhoeddiad i sylw rai o ieithyddion blaenllaw Ewrop yr unfed ganrif ar bymtheg a bu’n sylfaen gadarn i lawer o astudiaethau tebyg. Ystyrir cyhoeddi ‘Dictionarium Duplex’ fel un o ddigwyddiadau pwysicaf yn hanes y Gymraeg yn ystod yr ail ganrif ar bymtheg.

Thomas Jones – Y Gymraeg yn ei Disgleirdeb / The British language in its lustre (1688)

‘Y Gymraeg yn ei Disgleirdeb’ oedd y geiriadur Cymraeg-Saesneg cyntaf i ymddangos ar ffurf gyhoeddedig ac fe’i cynhwyswyd gan yr almanaciwr Thomas Jones. Cyfrol cymharol fechan ydoedd o ran maint a phris archebu. Defnyddiodd Thomas Jones adran Gymraeg-Lladin ‘Dictionarium Duplex’ fel man cychwyn i’w gyhoeddiad. Fodd bynnag, nid geiriadur i’r lleiafrif addysgiadol oedd ‘Y Gymraeg yn ei Disgleirdeb’, yn wahanol i gyfrol John Davies. Prif amcan Thomas Jones drwy’r ei eiriadur oedd gwella llythrennedd y dosbarthiadau is, yn y Gymraeg a’r Saesneg.

Eisiau darllen mwy o gofnodion o’r gyfres hon? Gweler isod:

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: ,

Postiwyd - 14-09-2018

Casgliadau / Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Llyfrau Coginio a Ffordd o Fyw

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, llyfrau coginio a ffordd o fyw sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido a’u cyfrannu yn sgil y prosiect.

 

Augusta Hall – Good cookery illustrated. And recipes communicated by the Welsh hermit of the cell of St. Gover, with various remarks on many things past and present (1867)

Noddwraig hael o ddiwylliant gwerinol Cymreig oedd Augusta Hall, neu Arglwyddes Llanofer. Cyfres o straeon a ryseitiau Cymreig a geir yn ei chyfrol ‘Good cookery illustrated’. Strwythurwyd y gwaith ar ffurf deialog, rhwng teithiwr yn ymweld â Llanofer a meudwy o’r ardal.

Thomas, Thomas – Llyfr Coginio a Chadw Tŷ (1880)

Gweinidog Wesleaidd ac awdur amrywiol oedd Thomas Thomas. Cynhyrchodd nifer o lyfrau poblogaidd ac roedd ‘Llyfr Coginio a Chadw Tŷ’ yn arbennig o lwyddiannus. Roedd y llyfr hwn wedi ei anelu at fenywod Cymru. Ei brif nod oedd dysgu’r wraig Gymreig sut i baratoi a choginio bwyd blasus a maethlon. Llyfr cyfeirio ydoedd i’r gogyddes ddibrofiad, fel y noda’r awdur wrth gyfiawnhau manylder llethol ei gyfarwyddiadau. Rhoddwyd cyfarwyddiadau ar sut i drefnu’r aelwyd er mwyn sicrhau cartref iach a chysurus ar gyfer yr uned deuluol. Roedd yr awdur yn argyhoeddedig mai diffygion ynghylch y cartref a yrrai gwŷr i’r dafarn.

Thomas, Thomas – Llyfr pawb ar bob-peth: sef, y ffordd oreu i gyflawni holl ddyledswyddau, ac i gyfarfod a holl amgylchiadau bywyd cyffredin (1880)

Roedd ‘Llyfr pawb ar bob-peth’ hefyd ymysg rhai o weithiau mwyaf poblogaidd Thomas Thomas. Cyfrol fechan o gyfarwyddiadau i ‘bawb ar bob-peth’ ydoedd. Fe’i hanelwyd at gynulleidfa eang ac amrywiol. I’r dyn ifanc, cyflwynwyd cyfarwyddiadau ar sut i ddarllen ac ysgrifennu, esboniwyd y cod ymddygiad derbyniol, fe’i cynghorwyd ar sut i wisgo’n daclus a dewis gwraig addas. I’r ferch ifanc rhoddwyd cyfarwyddiadau manwl ar sut i lanhau a chadw gwisgoedd. I’r pâr ifanc awgrymwyd sut i ddewis, prynu ac adeiladu tŷ, trefnu’r cartref a llywodraethu’r teulu. I’r ffarmwr a’r amaethwr cafwyd argymhellion ar sut i drin y tir, magu stoc a sicrhau cynnyrch o’r radd flaenaf.

Eisiau darllen mwy o gofnodion o’r gyfres hon? Gweler isod:

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: ,

Postiwyd - 07-09-2018

Casgliadau / Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Gwyddoniaeth a Mathemateg

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, cyhoeddiadau gwyddonol a mathemategol sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido a’u cyfrannu yn sgil y prosiect.

 

Robert Recorde – The Whetstone of Witte: whiche is the seconde parte of arithmetike; containyng thextraction of rootes: the cossike practise, with the rule of equation: and the woorkes of surde nombers (1557)

Fe gyhoeddwyd gwaith nodedig yr athro a mathemategydd Robert Recorde ‘The Whetstone of Witte’ ym 1557. Yn ei lyfr cyflwynwyd algebra a symbol yr hafalnod (=) am y tro cyntaf mewn cyhoeddiad print.

Robert Hooke – Micrographia (1665)

Bu Robert Hooke yn Bennaeth Arbrofion gyda’r Gymdeithas Frenhinol ac roedd ei ddiddordebau gwyddonol yn amrywiol iawn. Gwnaeth gyfraniadau arloesol i’w faes, yn enwedig ei ddyfais – y microsgop cyfansawdd. Drwy ei ficrosgop, astudiodd bryfed, planhigion, plu ac adar, ac ymddangosodd y rhain ar ffurf darluniau yn ‘Micrographia’. Yn ei gyfrol, cyflwynodd Hooke ffyrdd newydd o gynnal arbrofion gwyddonol; drwy er enghraifft bwysleisio pwysigrwydd arsylwi gofalus a chofnodi canlyniadau. Bu cysyniadau Hooke yn ddylanwadol iawn a daeth llawer ohonynt i fod yn arferion cyffredin o fewn y maes gwyddonol.

William Robert Grove – On the Correlation of Physical Forces: being the substance of a course of lectures delivered in the London Institution, in the year 1843 (1846)

Yr oedd William Robert Grove yn wyddonydd ffisegol, yn farnwr ac yn gyfreithiwr Cymreig. Gweithiodd yn ddiwyd yn y maes gwyddonol ac fe dderbyniodd gryn ganmoliaeth ynghylch ei brosiectau ymchwil personol. Ystyrir ei gyfrol ‘On the Correlation of Physical Forces’ (1846) yn gyhoeddiad clasurol. Ynddo, esboniodd yr egwyddor o gynilo ynni. Mae’n werth cydnabod dyddiad y cyhoeddiad oblegid fe’i lledaenwyd flwyddyn ynghynt na thraethawd enwog Herman von Helmholtz, ‘Über die Erhaltung der Kraft’ (“Cadwraeth Grymoedd”), a oedd yn trafod yr un egwyddor.

William Henry Preece – Telegraphy (1914)

Yn gyffredinol, cysylltwyd William Henry Preece â maes peirianneg delegraffig. Fe addysgwyd ef yng Ngholeg y Brenin, Llundain a datblygodd ei yrfa yn yr ardal. Penodwyd Preece yn drydanwr i’r Swyddfa Bost Cyffredinol ym 1877, a derbyniodd dyrchafiad i swydd y prif beiriannydd ym 1892. Yn ‘Telegraphy’ roedd modd synhwyro diddordeb yr awdur yn natblygiad ei faes.

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: ,

Postiwyd - 31-08-2018

Casgliadau / Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Ymatebion i’r Llyfrau Gleision

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, cyhoeddiadau’n ymateb i gynnwys y Llyfrau Gleision sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido a’u cyfrannu yn sgil y prosiect.

 

R. R. W. Lingen, J. C. Symons and H. R. Vaughan Johnson – Report of the Commissioners of Inquiry into the State of Education in Wales (1847)

Ym 1846 cyflwynodd William Williams, yr Aelod Seneddol dros Coventry, symudiad yn y Senedd a fyddai’n arwain at ymchwiliad swyddogol i gyflwr addysg yng Nghymru. Yn ôl Williams, a’r Llywodraeth Brydeinig yn gyffredinol, yr oedd y Cymry’n gyflym ddatblygu i fod yn garfan derfysglyd ac afreolus, ac felly hefyd yn bygwth sylfaeni gymdeithas. Yn ogystal, yr oedd swyddogion Llywodraethol yn tybio mai’r iaith Gymraeg oedd cyfrwng y fath weithgarwch. Yn ôl Kay-Suttleworth, Ysgrifennydd y Cyngor Addysg, byddai’r comisiwn yn cynnal “ymholiad i gyflwr addysg yng Nghymru, ac yn canolbwyntio ar fynediad y dosbarthiadau is i addysg a gwybodaeth cyfrwng Saesneg” – hynny yw iaith masnach, addysg uwch, llywodraeth a chyfraith. Fe benodwyd tri dirprwy i ymchwilio’r achos; R. W. W. Lingen, J. C. Symons a H. V. Johnson. Cyhoeddwyd eu casgliadau ar ffurf adroddiadau diweddarach, sy’n cael eu hadnabod fel ‘Y Llyfrau Gleision’. Beirniadwyd ansawdd cyffredinol addysg yng Nghymru gan y tri, hynny yw safon yr athrawon ynghyd a chyfleusterau a lleoliadau’r ysgolion. Serch hynny, rhaid cofio nad oedd cyflwr addysg yn Lloegr llawer gwell i’r mwyafrif o’r boblogaeth. Sylwadau’r dirprwywyr ynghylch anfoesoldeb a chymeriad y Cymry a daniodd yr ymateb chwyrnaf, yn enwedig eu nodiadau ar fenywod Cymreig. Er mai dim ond chwe tudalen o’r adroddiadau swmpus a neilltuwyd ar gyfer y fath beirniadaethau, fe’u trafodwyd yn helaeth gan y wasg genedlaethol. Gwelwyd yr adroddiadau fel ymosodiadau ar yr iaith Gymraeg hefyd o ganlyniad i’r beirniadaethau niferus a gyflwynwyd ynddynt ynghylch israddoldeb yr iaith.

Jane Williams (Ysgafell) – Artegall or, Remarks on the Reports of the Commissioners of Inquiry into the State of Education in Wales (1848)

Ganed yr awdur a’r hanesydd Jane Williams yn Llundain. Treuliodd cyfnod o’i bywyd yn Aberhonddu, ac o ganlyniad, datblygodd cyfeillgarwch rhyngddi hi a’r noddwr diwylliannol enwog Augusta Hall, neu Arglwyddes Llanofer. Wedi hynny, magodd Jane Williams ddiddordeb mewn llenyddiaeth Gymraeg a dysgodd yr iaith. Ysgrifennodd nifer o gyfrolau pwysig, er fe gyhoeddwyd ‘Artegall or, Remarks on the Reports of the Commissioners of Inquiry into the State of Education in Wales’ fel pamffled dienw. Archwilio dibynadwyedd y tystion a ddefnyddiwyd i lunio adroddiadau 1847 a wnaeth Williams yn ei phamffled. Anghymeradwyodd y cyffredinoli a waned gan y dirprwyon yn y Llyfrau Gleision.

Evan Jones (Ieuan Gwynedd) – Facts, figures, and statements, of illustration of the dissent and morality of Wales: an appeal to the English people (1849)

Bardd a phamffledwr oedd Evan Jones, neu Ieuan Gwynedd. Roedd yn gefnogwr brwd o’r mudiad dirwestol ac yn Anghydffurfiwr ymroddedig. Amddiffynnodd Anghydffurfiaeth yn erbyn ymosodiadau clerigwyr, yn enwedig eu beirniadaethau yng nghynnwys y Llyfrau Gleision. Roedd ganddo’r ddawn i gyflwyno dadleuon synhwyrol, ac fe amgylchynodd ei sylwadau gofalus â ffeithiau, fel y gwelir yn ei bamffledyn ‘Facts, figures, and statements, of illustration of the dissent and morality of Wales: an appeal to the English people’.

Robert Jones (R. J. Derfel) – Brad y Llyfrau Gleision (1854)

Bardd, awdur a sosialydd nodedig oedd R. J. Derfel. Ef oedd awdur y ddrama enwog ‘Brad y Llyfrau Gleision’ sef ymatebiad uniongyrchol i adroddiadau 1847. Portreadodd Cymru fel gwlad odidog a Duwiol yn y ddrama, ac o’r herwydd, yr oedd yn lleoliad annioddefol yn llygaid gythreuliaid uffern. Er hynny, derbyniwyd, â hoffter, clerigwyr Eglwysig Cymru, grŵp a ddarparodd lawer o dystiolaeth wrth lunio adroddiadau 1847. Wedi cyhoeddiad y Llyfrau Gleision cyhuddwyd rhai clerigwyr o frad, yn bennaf oll gan Anghydffurfwyr teyrngar. Yn ystod yr ail act danfonwyd tri archwilydd i Gymru gan Beelzebub (tywysog y cythreuliaid) i asesu cyflwr y wlad a’i phobl, nid yn annhebyg i’r tri dirprwy a benodwyd i lunio adroddiadau 1847. Fodd bynnag, cyflawnwyd y ‘brad’ gan glerigwyr yr Eglwys. Yr oedd rhai o’r farn, gan gynnwys Derfel, bod eu tystiolaeth wedi cynorthwyo, a hyd yn oed bwydo beirniadaethau gwrth Cymreig Llyfrau Gleision 1847. Ysbrydolwyd y ddrama gan chwedl ‘Brad y Cyllyll Hirion’.

Eisiau darllen mwy o gofnodion o’r gyfres hon? Gweler isod:

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: , ,

Postiwyd - 24-08-2018

Casgliadau / Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Cyhoeddiadau Gwleidyddol

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, cyhoeddiadau gwleidyddol sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido a’u cyfrannu yn sgil y prosiect.

 

Richard Price – A Discourse on the Love of our Country (1789)

Roedd Richard Price yn weinidog, athronydd ac yn gyfrifydd yswiriant. Caiff ei gofio’n bennaf fel traddodwr y bregeth enwog ‘A Discourse on the Love of our Country’ (1789); sef mynegiant o gefnogaeth tuag at egwyddorion y Chwyldro Ffrengig. Fe sbardunwyd pamffled gwleidyddol enwog Edmund Burke: ‘Reflections on the Revolution in France’ gan eiriau Price. Ystyrir y cyhoeddiad yn glasur erbyn heddiw. Wedi marwolaeth Richard Price ym 1791 fe gynhaliwyd cyfnod galaru swyddogol ym Mharis i’w anrhydeddu.

David Williams – Letters on Political Liberty, and the principles of the English and Irish projects of reform (1789)

Pamffledwr gwleidyddol oedd David Williams. Yn ei gyhoeddiad ‘Letters on Political Liberty’ y mae Williams yn cefnogi ac yn amddiffyn rhai o syniadau radicalaidd ymsefydlwyr Americanaidd, yn bennaf oll ynghylch diwygio ac ad-drefnu gwleidyddol. Cyfeiria hefyd at ei ddamcaniaeth bersonol am rôl seneddwyr gwleidyddol. Yn ei dyb, fe ddylai deiliaid y fath swyddi ymddwyn fel ymddiriedolwyr a gwarcheidwaid hawliau dynol. Magodd David Williams enwogrwydd yn Ffrainc. Dosbarthwyd ei gyhoeddiad ‘Letters on Political Liberty’ yn eang yno wedi iddo gael ei gyfieithu i’r Ffrangeg. Fe werthfawrogwyd y gwaith yn arbennig gan arweinwyr y Chwyldro a dyfarnwyd dinasyddiaeth Ffrengig i Williams.

John Jones (Jac Glan-y-gors) – Seren tan gwmmwl, neu ychydig sylw ar frenhinoedd, escobion, arglwyddi, &c. a llywodraeth Lloegr yn gyffredin. Wedi ei ysgrifennu er mwyn y Cymru uniaith (1795)

Cofir am Jac Glan-y-gors fel awdur dychanol; yr oedd hefyd yn geidwad tafarn nodedig. Yn ei bamffled ‘Seren tan gwmmwl’ trafoda’r awdur syniadau Thomas Paine drwy gyfrwng y Gymraeg, gan gyflwyno ei ddamcaniaethau i gynulleidfa newydd. Yr oedd yn rhannu’r un egwyddorion a Paine ynghylch rhyfel, y frenhiniaeth, yr Eglwys Sefydledig, a hawliau dynol. Caiff y rhain oll eu trafod yn ‘Seren tan gwmmwl’. Yr oedd Jac Glan-y-gors yn aelod blaenllaw o gymdeithas Cymry Llundain ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif a chydsefydlodd Cymdeithas y Cymreigyddion.

Unofficial Reform Committee – The Miners’ Next Step: being a suggested scheme for the reorganization of the Federation (1912)

Maniffesto ar ffurf pamffled yw ‘The Miners’ Next Step’ a ffurfiwyd ei gynnwys gan Bwyllgor Diwygio answyddogol. Daethpwyd a’r pwyllgor ynghyd gan Noah Ablett (glöwr ac arweinydd Undeb Llafur), yn ogystal ag A. J. Cook, Henry Mainwaring ac eraill. Maniffesto syndicalaidd ydyw, a rhoddwyd cryn gyhoeddusrwydd i’w gynnwys. Drwy ‘The Miners’ Next Step’ y mae’r pwyllgor yn ymgyrchu dros ddiwygiadau ym mherchnogaeth, rheolaeth a threfniant y pyllau glo, ceir cyfeiriad hefyd at greu undeb diwydiannol unigol a chynhwysfawr. Yn ogystal, cyflwynir y syniad y dylai’r diwydiant gael ei reoli a’i berchnogi gan weithwyr. Ysgogodd ‘The Miners’ Next Step’ trafodaethau dwys o fewn y maes diwydiannol ac mae’n hysbys heddiw am ei syniadau Syndicalaidd a Marcsaidd.

Eisiau darllen mwy o gofnodion o’r gyfres hon? Gweler isod:

 

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: ,

Postiwyd - 17-08-2018

Casgliadau / Collections / Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Cerddoriaeth

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, cerddoriaeth wedi’i gyhoeddi sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido a’u cyfrannu yn sgil y prosiect.

 

Ann Griffiths (golygwyd gan Thomas Charles) – Casgliad o Hymnau: gan mwyaf heb erioed eu hargraffu o’r blaen (1806)

Cofir am Ann Griffiths fel bardd a lluniwr emynau. Mae ei chyfansoddiadau’n garreg filltiroedd pwysig yn hanes llenyddiaeth menywod. Yn y gyfrol hon ceir cofnod o’i gwaith cynharaf. Roedd Griffiths yn aelod ymroddgar o’r Gymdeithas Fethodistaidd a cheir cofnod o’i phrofiadau ysbrydol yn ei hemynau. Fel rhan o’r gred Fethodistaidd, anogwyd aelodau i ddatblygu perthynas personol â Duw a thrafodwyd y profiad hwnnw yn y seiat. Fe ysbrydolwyd Ann Griffiths gan ieithwedd ddwys y seiat, ynghyd a barddoniaeth werinol. Rhaid cofio mai cyfansoddwraig lafar ydoedd ac ni luniwyd ei hemynau ar gyfer dibenion cynulleidfaol. Er hynny, dysgodd ei morwyn, Ruth, ei gwaith ar gof a’u hadrodd yn y pendraw i’w gŵr – y pregethwr nodedig John Hughes. Cofnododd yntau gweithiau Ann Griffiths. Golygwyd ‘Casgliad o Hymnau’ gan Thomas Charles o’r Bala.

John Roberts (Ieuan Gwyllt) – Llyfr Tonau Cynulleidfaol (1859)

Roedd John Roberts yn weinidog gyda’r Methodistiaid Calfinaidd ac yn gerddor nodedig. Ystyrir ei gyhoeddiad ‘Llyfr Tonau Cynulleidfaol’ yn garreg filltir allweddol yn natblygiad canu cynulleidfaol yng Nghymru. Gweithiodd yn ddiwyd am chwe blynedd ar y gyfrol cyn iddi gael ei chyhoeddi ym 1859.

John Owen (Owain Alaw) – Gems of Welsh Melody (1860)

Cerddor gwobrwyol oedd John Owen, neu Owain Alaw. Casgliad cynhwysfawr o ddarnau cerddorol poblogaidd a geir yn ei gyfrol ‘Gems of Welsh Melody’. Lledaenwyd y casgliad yn eang a bu’n adnodd defnyddiol iawn i lawer. Gellir canfod clasuron megis ‘Hên Wlad fy Nhadau’ ac ‘Ar hyd y Nos’ yn y casgliad.

Eisiau darllen mwy o gofnodion o’r gyfres hon? Gweler isod:

 

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: , ,

Postiwyd - 10-08-2018

Casgliadau / Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Llyfrau Hanes

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, llyfrau hanes sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido a’u cyfrannu yn sgil y prosiect.

 

Theophilius Jones – A History of the County of Brecknock (1805)

Ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif a dechrau’r bedwaredd ganrif ar bymtheg cyhoeddwyd amryw o destunau cynhwysfawr ar hanesion lleol yng Nghymru. Y mae’r gyfrol hon gan Theophilus Jones ymhlith y cofnodion mwyaf cywrain a chaboledig. Ar y cyfan, y mae’r cyfanwaith o safon ysgolheigaidd, er i ragfarnau amlwg dreiddio i’w gynnwys. Roedd Theophilus Jones yn ŵyr i’r hanesydd nodedig Theophilus Evans.

Thomas Price (Carnhuanawc) – Hanes Cymru, a chenedl y Cymry, o’r cynoesoedd hyd at farwolaeth Llewelyn Ap Gruffydd : ynghyd a rhai cofiaint perthynol i’r amseroedd o’r pryd hynny i waered (1842)

Yn ystod hanner cyntaf y bedwaredd ganrif ar bymtheg ymroddodd ysgolheigion Ewropeaidd (clerigwyr yn bennaf) eu hamser i gofnodi hanes a diwylliant cenhedloedd bychain a difreintiedig. Yng nghyd-destun Cymru, Carnhuanawc yw’r enghraifft amlycaf. Fe’i hysbrydolwyd yn bennaf gan Herder, athronydd Almaeneg, a fagodd enwogrwydd wrth ddadlau dros werth ac arwyddocâd diwylliannau bychain. Roedd y ddau’n rhannu’r un gred bod diwylliannau o’r fath yn cael eu gwarchod a’u cynnal gan haenau is, niferus, ond materol dlotach y gymdeithas. Ystyrir ‘Hanes Cymru’ fel prif gampwaith Carnhuanawc. Rhannwyd y gwaith yn bedwar cyfrol ar ddeg a chyhoeddwyd hwy rhwng 1836 a 1842. Rhaid nodi nad oedd gan Carnhuanawc afael gadarn ar ddyletswyddau’r hanesydd proffesiynol, serch hynny, ni fyddai gwaith cyfatebol i ‘Hanes Cymru’ yn ymddangos am rai blynyddoedd.

Jane Williams (Ysgafell) – A History of Wales derived from authentic sources (1869)

Ganwyd yr awdur a’r hanesydd Jane Williams yn Llundain. Treuliodd cyfnod o’i bywyd yn Aberhonddu, ac o ganlyniad, datblygodd cyfeillgarwch rhyngddi hi a’r noddwr diwylliannol enwog Augusta Hall, neu Arglwyddes Llanofer. Wedi hynny, magodd Jane Williams ddiddordeb mewn llenyddiaeth Gymraeg a dysgodd yr iaith. Cyhoeddodd lawer o gyfrolau pwysig, gan gynnwys ‘A History of Wales derived from authentic sources’ (1869). Yn y gyfrol honno ceir casgliad o’i gwaith mwyaf uchelgeisiol, ac er gwaethaf ei ddiffygion, ni ddisodlwyd ei gynnwys tan gyhoeddiad holl arwyddocaol Syr John Edward Lloyd ar ddechrau’r ugeinfed ganrif.

John Edward Lloyd – A History of Wales: from the earliest times to the Edwardian conquest (1911)

Cofir am John Edward Lloyd fel un o haneswyr mwyaf nodedig Cymru. Fe’i haddysgwyd ym Mhrifysgol Aberystwyth a llwyddodd i ennill gradd Anrhydedd Dosbarth Cyntaf o Goleg Lincoln, Rhydychen ym 1883.  Dilynodd gyrfa yn y maes academaidd – penodwyd ef yn ddarlithydd mewn Hanes ym Mhrifysgol Aberystwyth ym 1885 ac yn Athro Hanes yng Ngholeg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor ym 1899. Arbenigwr yn y cyfnod canoloesol ydoedd ac fe ysgrifennodd testunau cynhwysfawr ar hanes cynnar Cymru. Cyhoeddwyd ei gampwaith enwocaf: ‘A History of Wales: from the earliest times to the Edwardian conquest’ ar ffurf dwy gyfrol ym 1911. Roedd eu cynnwys yn unigryw oblegid fe’u lluniwyd drwy asesiadau beirniadol ac ymchwil wyddonol drylwyr. Ystyrir hwy heddiw fel trobwyntiau allweddol ym maes astudio Hanes Cymru. Cydnabuwyd ei gyfrolau fel gweithiau awdurdodol allweddol. Nid yw’n syndod felly bod rhai ysgolheigion wedi, ac yn cyfeirio at Syr John Edward Lloyd fel ‘tad’ astudiaeth Hanes Cymru.

Eisiau darllen mwy o gofnodion o’r gyfres hon? Gweler isod:

 

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: ,

Postiwyd - 03-08-2018

Casgliadau / Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Llyfrau Teithio

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, llyfrau teithio sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido a’u cyfrannu yn sgil y prosiect.

 

Thomas Pennant – A Tour in Wales (1778)

Lluniwyd wyth cyfrol gynhwysfawr ac unigryw o ‘A Tour in Wales’ ar gyfer llyfrgell bersonol Thomas Pennant yn Downing, Sir y Fflint ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Serch hynny, fe luniwyd dwy gyfrol ar gyfer gwerthiant cyhoeddus; argraffwyd un ym 1778, a’r naill ym 1781. Maent yn crynhoi siwrnai Thomas Pennant ar draws Cymru rhwng 1773 a 1776. Ceir darluniau gan artistiaid adnabyddus y cyfnod yn y cyfrolau, gan gynnwys gwaith Moses Griffiths ac Ingleby. Caiff Thomas Pennant ei gydnabod heddiw fel un o brif awduron llyfrau teithio Cymreig y ddeunawfed ganrif.

W. E. Jones (Cawrdaf) – Y bardd, neu, y meudwy Cymreig: yn cynwys teithiau difyr ac addysgiadol y bardd gyda rhagluniaeth (1830)

Argraffydd, awdur a bardd hysbys oedd W. E. Jones. Cyflwyna Jones, yn ei gyfrol ryddieithol ramantus ‘Y bardd, neu, y meudwy Cymreig’, lu o ddisgrifiadau dychmygol o deithiau rhyngwladol. Disgrifia’r awdur ei siwrnai ynghyd â lleoliadau penodol. Cydnabuwyd y gwaith yn wreiddiol fel y nofel Gymreig gyntaf, serch hynny erbyn heddiw cytunir nad yw ‘Y bardd, neu, y meudwy Cymreig’ yn meddu ar briodweddau’r nofel.

George Borrow – Wild Wales: its people, language and scenery (1862)

Ganed George Borrow yn Norfolk ym 1803. Milwr oedd ei dad, ac o ganlyniad bu’n rhaid i’w deulu symud ar hyd a lled Prydain. Addysgwyd Borrow yng Nghaeredin a Norwich. Hyfforddwyd ef fel cyfreithiwr, ond yn fuan wedi hynny, trodd at lenyddiaeth greadigol, yn benodol nofelau a llyfrau teithio. Wrth ysgrifennu, manteisiodd ar ei brofiadau personol, yn enwedig ei deithiau niferus ar draws Prydain ac Ewrop. Yn ei gyfrol ‘Wild Wales’ disgrifia Borrow ei gyfnod yn Llangollen yn ystod haf 1854. Crwydrodd ogledd Cymru ar droed, ynghyd â rhannau o’r de: disgrifia’r rhain hefyd yn ‘Wild Wales’. Roedd Borrow yn ieithydd nodedig; medrodd y Gymraeg a dangosodd ddiddordeb penodol yn nharddiad enwau lleoedd Cymru.

Eisiau darllen mwy o gofnodion o’r gyfres hon? Gweler isod:

 

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: ,

Postiwyd - 27-07-2018

Casgliadau / Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Llenyddiaeth Plant

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, llenyddiaeth plant sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido yn sgil y prosiect.

 

Robert Richards – Darlleniadur : sef hyfforddiadau hawdd ac eglur i ddysgu darllain Cymraeg (1820)

Yn ystod diwedd y ddeunawfed ganrif fe ddysgwyd plant yng Nghymru i ddarllen mewn Ysgolion Sul a Chylchynol. Yn y cynulliadau yma, rhoddwyd pwyslais penodol ar allu’r disgyblion i ddarllen a deall y Beibl Cymraeg, a hynny fel y gellid achub eu heneidiau. Dylid ystyried cyfrol sillafu Robert Richards o fewn y cyd-destun yma. Roedd cyfrol Richards ymhlith rhai o’r llyfrau sillafu Cymraeg cynharaf, er nad oedd mewn gwirionedd wedi’i chynllunio na’i fformatio ar gyfer disgyblion o natur ifanc. Y mae teitl llawn y gyfrol yn crynhoi ei phwrpas – ‘Darlleniadur : sef hyfforddiadau hawdd ac eglur i ddysgu darllain Cymraeg wedi eu hamcanu megis silliadur cyntaf i blant : ac yn cynnwys amrywiaeth helaeth o wersi, wedi eu gosod mewn trefn gymmwys i arwain yr ieuangc ym mlaen o râdd i râdd, o hawdd i anhawdd, yn esmwyth ac megis yn ddiarwybod : at yr hyn y’ chwanegwyd hanesion a damhegion, holiadau ac attebion, ynghŷd âg amryw bethau eraill angenrhaid i blant eu gwybod’.

O. M. Edwards – Llyfr Del (1906) ac Yr Hwiangerddi (1911)

Roedd O. M. Edwards yn olygydd, awdur, hanesydd ac yn addysgwr nodedig. O’r flwyddyn 1888 ymlaen, cyhoeddodd lawer iawn o lyfrau a chyfnodolion poblogaidd, yn enwedig ym maes hanes a diwylliant Cymru. Gweithiodd fel Athro Hanes ym Mhrifysgol Aberystwyth rhwng 1896 a 1930. Er hynny, parhaodd Edwards i ysgrifennu, golygu a phrawf ddarllen yn ei amser sbâr, weithiau hyd oriau mân y bore. Y mae bron yn amhosib gorbwysleisio cyfraniad O. M. Edwards i Gymru a’i diwylliant, ac yn wir, ymestynnodd ei ddylanwad tu hwnt i ddarlithfa’r brifysgol. Ysgrifennodd nifer o lyfrau plant, gan gynnwys ‘Llyfr Del’ a ‘Yr Hwiangerddi’. Roedd ei gyfrolau’n ddeniadol, yn llawn darluniau, ac yn hawdd eu darllen. Roeddent yn unigryw oblegid y darparent gynnwys priodol ar gyfer eu cynulleidfa ifanc, a hynny am y tro cyntaf yn y Gymraeg.

Hugh Evans – Y Tylwyth Teg (1935)

Awdur nodedig oedd Hugh Evans. Sefydlodd gwasg ei hun yn Lerpwl ym 1897 sef Gwasg y Brython. Ysgrifennodd lyfr poblogaidd i blant sef ‘Y Tylwyth Teg’, ond ni argraffwyd y gwaith tan 1935; wedi marwolaeth Evans. Fe ailgyhoeddwyd y stori ddeniadol hon mewn sawl argraffiad diweddarach.

Eisiau darllen mwy o gofnodion o’r gyfres hon? Gweler isod:

 

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: ,

Postiwyd - 20-07-2018

Digido

Datgelu’r Gwrthrychau: Llenyddiaeth Gymreig tu hwnt i Gymru

Ym mis Hydref eleni bydd y Llyfrgell yn rhannu nifer o eitemau ychwanegol o’i chasgliadau ar Europeana Collections, sef llwyfan ddiwylliannol ddigidol Ewropeaidd. Fel rhan o’r prosiect ‘The Rise of Literacy’ mae’r Llyfrgell yn cydweithio â 12 sefydliad Ewropeaidd er mwyn olrhain datblygiad llythrennedd yn Ewrop. Yn y gyfres flog wythnosol -‘Datgelu’r Gwrthrychau‘, bydd rhai o gyfraniadau’r Llyfrgell yn cael eu datguddio fesul thema.

Yr wythnos hon, llenyddiaeth Gymreig y hwnt i Gymru sy’n mynnu ein sylw. Dyma ddetholiad o eitemau fydd yn cael eu digido yn sgil y prosiect.

 

Ellis Pugh – Annerch i’r Cymry iw galw oddiwrth y llawer o bethau at yr un peth angenrheidiol er mwyn cadwedigaeth eu heneidiau (1721)

Ymfudwr a Chrynwr nodedig oedd Ellis Pugh, a ddaeth yn aelod o Eglwys y Cyfeillion (Friends Church) yn ddeunaw oed. Ym 1686 teithiodd yntau, ynghyd â’i deulu a llawer o Gymry eraill, i Bensylfania. Erbyn haf 1686, yr oedd Pugh wedi ymsefydlu yn yr Amerig fel amaethwr a gweinidog. Ar ei ôl, fe adawodd Ellis Pugh waith swmpus ar ffurf llawysgrif, o dan y teitl ‘Annerch ir Cymru’. Cyhoeddwyd y gwaith yn ddiweddarach ym Mhensylfania ym 1721, a chaiff ei gydnabod fel y llyfr Cymraeg cyntaf i’w gyhoeddi yng Ngogledd America. Yn ddigon tebyg i’r sefyllfa yng Nghymru, defnyddiwyd y diwydiant argraffu i ledaenu gwerthoedd a chredoau crefyddol.

Owain Myfyr, William Owen Pughe ac Iolo Morganwg – The Myvyrian archaiology of Wales: collected out of ancient manuscripts (1801-7)

Yn y cyhoeddiadau arwyddocaol hyn ceir cofnod o farddoniaeth Cymraeg a Chymreig cynnar, Brutiau, a Chroniclau. Fe’i cyhoeddwyd mewn tair cyfrol, dau ym 1801, a’r naill ym 1807. Yn ôl rhai ysgolheigion, symbyla hwy ddiwedd cyfnod y llawysgrif yng Nghymru. Owain Myfyr a William Owen Pughe oedd yn bennaf gyfrifol am dynnu’r cyhoeddiadau ynghyd, ond fe’u cynorthwywyd hefyd gan Iolo Morganwg wrth lunio’u cynnwys. Enwyd y cyfrolau serch hynny ar ôl Owain Myfyr, wedi iddo gyfrannu’n hael iawn yn ariannol i’r fenter; mae’n debyg rhwng pedwar a phum mil o bunnoedd. Teithio ar hyd a lled llyfrgelloedd Cymru a wnaeth Iolo Morganwg er mwyn darganfod ystod o ddeunydd i’w cynnwys, a strwythuro’r ffynonellau hynny a wnaeth William Owen Pughe, er mwyn eu paratoi ar gyfer y wasg. Nid oedd y fenter yn hollol lwyddiannus, a chafwyd cryn broblemau wrth drawsysgrifio’r gwaith. Yn ogystal, ni wnaeth yr amheuon cynyddol ynghylch dibynadwyedd gwaith Iolo Morganwg unrhyw gyfiawnder â gwerthiant diweddarach y cyfrolau.

Iolo Morganwg – Cyfrinach Beirdd Ynys Prydain (1829)

Roedd Edward Williams (Iolo Morganwg) yn fardd, awdur a hynafiaethydd nodedig. Bu’n aelod brwd o gymdeithasau Cymry-Llundain ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif, ac fe effeithiwyd ef yn fawr gan ddatblygiadau diwylliannol a hynafiaethol y cyfnod. Ym 1792, cynhaliodd Iolo gyfarfod cyntaf Gorsedd Beirdd Ynys Prydain yn Llundain. Yn ystod yr achlysur hwnnw, cyflwynodd ffurf o dderwyddiaeth, ond fe ddarganfuwyd yn ddiweddarach nad oedd gan y fath gynulliad wreiddiau hanesyddol. Y mae Iolo ymhlith rhai o ffigyrau hanesyddol a llenyddol mwyaf dadleuol Cymru. Fe gyhoeddwyd y gyfrol ‘Cyfrinach Beirdd Ynys Prydain’ ym 1829, tair blynedd wedi marwolaeth yr awdur. Thesis unigryw ydyw ar darddiad y grefft farddonol Cymraeg ac fe arddangosa’r awdur ei afael gadarn ar y pwnc yn y gyfrol. Serch hynny, y mae dychymyg neilltuol Iolo i’w weld yn glir yn ‘Cyfrinach Beirdd Ynys Prydain’. Gwrthoda’r safonau a ffurfiwyd gan Dafydd ab Edmwnd yn y bymthegfed ganrif, gan gynnig yn eu lle hen fesurau caeth, yn ogystal â rhai newydd. Cefnogodd Iolo ei ddamcaniaethau â ffug enghreifftiau. Yr oedd y rhain yn deillio o waith beirdd hynafol Morgannwg, ac yn nhyb Iolo, yn brawf o ragoriaeth ac awdurdod llenyddol beirdd ei ardal enedigol.

Eisiau darllen mwy o gofnodion o’r gyfres hon? Gweler isod:

 

Elen Hâf Jones – Swyddog Prosiectau Mynediad Digidol

Crëwyd y cofnod yma fel rhan o brosiect ‘The Rise of Literacy’, Europeana

Tagiau: ,

<- Cofnodion Hŷn

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog