Blog

Postiwyd - 24-01-2019

Casgliadau

Dwynwen

Dwynwen yw nawddsantes cariadon Cymru a chedwir ei dydd gŵyl ar 25 Ionawr. Dywedodd Dafydd ap Gwilym, neb llai, ei bod yn feistres ar leddfu galar llanciau trallodus, a gofynnodd am ei help i ddenu Morfudd yn gariad iddo.

Roedd Dwynwen yn un o ferched hanesyddol y bumed ganrif, a gwnaeth ei chartref ar Ynys Llanddwyn ym Môn. Pan fynnodd ei chariad, Maelon Dafodrull, ffafrau rhywiol ganddi, gweddïodd Dwynwen ar Dduw a chafodd ddiod a’i rhyddhaodd hi o’i chariad at Maelon; trodd Maelon yn lwmp o iâ dan ddylanwad yr un ddiod. Cafodd Dwynwen dri dymuniad: bod Maelon yn cael ei ddadrewi, ei bod hi’n cael ei hurddo’n santes y cariadon, a’i bod hi’n cael byw yn ddibriod.

Daeth Dwynwen yn enwog am ei gallu i ddatrys problemau cariadon, ond hefyd am ei sgiliau iacháu. Weithiau byddai’n cyflawni gwyrth gyflym, o hirbell, yn enwedig yn achos babanod a phlant sâl, a dywedir ei bod wedi atgyfodi mwy nag un oedd yn ymddangosiadol farw. ‘Iechyd a golud a gaid / Synnwyr a hawsáu enaid’, meddai Dafydd Trefor, ac mae’n amlwg fod iechyd corfforol, cyfoeth, doethineb, ac esmwythder eneidiol i gyd i’w cael o law Dwynwen.

Mae olion o gwlt Dwynwen yn Nhresilian ym Morgannwg, a deuai cariadon yno i selio eu tynged drwy daflu carreg dros fwa naturiol yn y graig. Mae eglwys wedi’i chysegru i Ddwynwen ger Camelford yng Nghernyw, ac efallai fod cwlt iddi yn Llydaw (dan yr enw Santes Douine neu Twine) lle roedd yn enwog am wella pob twymyn.

Blog gwadd gan Rhiannon Ifans, awdur ac arbenigwr ar lenyddiaeth ganoloesol Cymraeg.

Mae'r cofnod hwn hefyd ar gael yn: English

Tagiau: ,

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog