Blog

Postiwyd - 27-06-2018

Casgliadau / Collections / Digido / Newyddion a Digwyddiadau

Casgliad Porteadau Cymru

4800 o bortreadau Cymraeg wedi cyrraedd Comin Wikimedia a Wikidata.

Dros y 4 mlynedd ddiwethaf mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi gweithio gydag Wikimedia i ddarparu mynediad agored i fwy na 10,000 o ddelweddau parth cyhoeddus. Mae’r rhain yn cynnwys Casgliad Tirlun Cymru, ffotograffau, mapiau a llawysgrifau.

 

Mae’r bartneriaeth hon wedi arwain at fwy na 455 miliwn hits ar erthyglau Wicipedia sy’n cynnwys delweddau’r Llyfrgell Genedlaethol.

 

Delweddau

 

Nawr, mae’r Llyfrgell yn falch o gyhoeddi bod bron i 5000 o bortreadau – printiau, ffotograffau a phaentiadau – wedi’u gosod yn gyhoeddus ar Gomin Wikimedia.

 

Ynghyd â’r delweddau, mae Wicimediwr Cenedlaethol y Llyfrgell Genedlaethol hefyd wedi rhannu metedata cyfoethog ar gyfer pob delwedd fel data agored cysylltiedig ar Wikidata.

 

Prif nod y Llyfrgell wrth ryddhau cynnwys o’r fath yw cynyddu mynediad i’n casgliadau a chyfrannu at greu a rhannu gwybodaeth am Gymru a’i phobl.

 

Erbyn hyn, gobeithir y bydd cymuned Wikimedia yn dechrau defnyddio’r delweddau hyn i ddarlunio erthyglau Wicipedia. Mae’r Llyfrgell Genedlaethol hefyd yn bwriadu cynnal prosiect i gynyddu ymgysylltiad â’r casgliad hwn, ac mae’n gobeithio y bydd gwirfoddolwyr yn cael eu hannog i greu erthyglau Wikipedia am yr eisteddwyr, artistiaid, argraffwyr a ffotograffwyr Cymreig sy’n ymwneud â’r casgliad.

 

Oherwydd bod yr holl ddelweddau yma ar gael i lawrlwytho ac yn y parth cyhoeddus, rydym hefyd yn annog eraill i ailddefnyddio’r delweddau hyn at unrhyw ddiben y maent yn ei ddymuno, o addysg i’r diwydiannau creadigol, mae hwn yn adnodd am ddim i bawb.

 

Data

Mae creu data cysylltiedig (linked data) ar gyfer y casgliad hefyd yn cynnig cyfleoedd diddorol i ymchwilwyr ac academyddion. Am y tro cyntaf, gallwn ddiamwyso enwau’r artistiaid a’r eisteddwyr er mwyn deall cyfansoddiad y casgliad yn well. Er enghraifft, nodwyd 12 o wahanol unigolion a enwir John Jones yn y casgliad, ac rydym bellach yn gwybod pwy ydynt i gyd, ac erbyn hyn mae llawer wedi eu cysylltu trwy Wikidata i erthyglau Wikipedia neu i’r Bywgraffiadur Cymreig.

 

Gallwn ymholi’r data a’i wneud yn weledol mewn nifer o ffyrdd gan ddefnyddio gwasanaeth holi Sparql. Er enghraifft, gallwn ddadansoddi pa engrafwyr sydd wedi copïo gwaith artistiaid penodol, a gallwn weld y mathau o bobl a ddarlunnir amlaf (clerigwyr, o bell ffordd) a nodweddion, megis Arfbais, ac addurniadau ar ffin y delweddau.

Delwedd sydd yn ymddangos pa argraffwyr sydd wedi copïo gwaith gan arlunwyr penodol

 

Y pethau sy’n cael i ddarlunio fwyaf yn y casgliad

Mae’n hawdd arddangos yn weledol yr eisteddwyr sy’n ymddangos fwyaf yn y delweddau gan ddefnyddio priodwedd ‘Prif bwnc’ yn Wikidata. Thomas Picton, arwr rhyfel a enwyd yng Nghymru, sy’n cael ei ddarlunio amlaf, gyda 32 o bortreadau. Yn ddiddorol mae ei erthygl Wicipedia yn datgelu nad oedd yn arwr mor wych wedi’r cyfan, ar ôl cael ei euogfarnu am gam-drin menywod.

Delwedd sydd yn dangos yr eisteddwyr sydd yn ymddangos yn fwyaf aml

Gallwn hefyd archwilio’r casgliad yn gronolegol ac mae golwg gyntaf yn dangos cydberthynas glir rhwng poblogrwydd rhai mathau o bortread a digwyddiadau hanesyddol. Er enghraifft, mae nifer y delweddau o bregethwyr ac offeiriaid yn cynyddu’n sylweddol ar adegau o adfywiad Crefyddol.

Llinell amser o’r pethau sydd yn ymddangos mwyaf yn y casgliad dros amser

Iaith

Mae Wikidata yn blatfform amlieithog, felly mae hefyd yn ein galluogi i ddefnyddio natur amlieithog y labeli disgrifiadol Wikidata i weld ein data mewn dwsinau o ieithoedd. Roedd y Metadata a gedwir gan y llyfrgell ar gyfer y casgliad hwn ar gael yn Saesneg yn unig, fodd bynnag, trwy ei drosglwyddo i Wikidata roedd 83% o’r 40,000 o eitemau data ar gael yn awtomatig yn Gymraeg, diolch i waith gwirfoddolwyr Wikidata, sydd wedi ychwanegu labeli Cymraeg i lawer o eitemau Wikidata dros y blynyddoedd. Rydym yn gobeithio ymgysylltu â gwirfoddolwyr Cymraeg er mwyn sicrhau bod 100% o’r data ar gael yn Gymraeg.

 

Cysylltu ein treftadaeth

Mantais arall o rannu ein data ar lwyfan cyhoeddus fel Wikidata yw bod llawer o sefydliadau eraill wedi gwneud yr un peth, ac mae hyn yn golygu y gallwn ni ddechrau adeiladu rhwydwaith helaeth o ddata cysylltiedig. Mae’r data yn ein galluogi i gysylltu ein casgliadau ein hunain gyda’i gilydd, er enghraifft, gallwn weld pa gyhoeddwyr sydd wedi cyhoeddi gwaith sydd yn rhan o Gasgliad Portreadau Cymreig ond hefyd y Casgliad Tirwedd Cymru. Rydym hefyd wedi gallu nodi’n gyflym dros 400 o bortreadau o bobl a geir yn y geiriadur Bywgraffiadur Cymreig, ac rydym bellach yn cysylltu’r portreadau hynny i wefan y Bywgraffiad.

Yr holl ddelweddau gan un cyhoeddwr. Mae glas yn nodi delweddau yn Gasgliad Portreadau ac mae melyn yn nodi delweddau gan yr un cyhoeddwr sydd yn rhan o Gasgliad Tirlun Cymru

 

Y tu hwnt i’n sefydliad ein hunain, fe allwn weld pa rai o’n heisteddwyr sydd â phortreadau yn yr Oriel Bortreadau Cenedlaethol, a gallwn adnabod yr artistiaid a’r eisteddwyr yn ein casgliad sydd â chofnod Oxford DNB. Yn y modd hwn, gellir cysylltu treftadaeth ddiwylliannol y byd gyda’i gilydd i ddarparu mynediad hawdd i’r cyhoedd, mewn un lle, i ystod gyfoethog ac amrywiol o ffynonellau.

 

Jason Evans, Wicimediwr Cenedlaethol

 

 

Mae'r cofnod hwn hefyd ar gael yn: English

Tagiau: , , , , , ,

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archives

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog