Blog

Postiwyd - 26-03-2018

Casgliadau / Collections / Digido / Gwasanaethau Darllenwyr

Llawysgrifau Peniarth bellach ar gael yn ddigidol

Heddiw, mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn lansio nifer o Lawysgrifau Peniarth mewn ffurf ddigidol: maent ar gael yma.

Beth sy’n mynd ymlaen?
I nodi 350 mlynedd ers marw Robert Vaughan yn 2017, dechreuodd y Llyfrgell ddigido, o dipyn i beth, bob un o’r 560 llawysgrif sydd yng nghasgliad Peniarth. Dyma’n teyrnged i sefydlydd llyfrgell Hengwrt, a chydnabyddiaeth i’r hyn sydd, wedi’r cyfan, yn cael ei ystyried yn ‘garreg sylfaen’ y Llyfrgell.

Ym mha drefn y byddwch yn digido’r llawysgrifau?
I hwyluso’r sganio, bydd y llawysgrifau’n cael eu digido yn ôl eu maint, gan ddechrau gyda’r cyfrolau lleiaf. Byddant yn cael eu sganio, a’u rhyddhau, mewn grwpiau. Yn y grŵp cyntaf, a ryddheir heddiw (26 Mawrth 2018) y mae
(1) llawysgrifau a ddigidwyd yn ystod y blynyddoedd diwethaf fel ‘trysorau’
(2) ymddangosiad newydd y llawysgrifau lleiaf (‘maint A’), yn nhrefn rifyddol 1-70.

A fydd modd i mi weld pethau a fu, hyd yn hyn, yn guddiedig ar y dail memrwn?
Na fydd. Digidwyd y llawysgrifau i gydraniad uchel, ‘fel ag y maent’, heb addasu’r delweddau, ac wrth wneud hynny, ni wnaethpwyd darganfyddiadau newydd. Mae technegau dadansoddol newydd, megis digido RTI, yn ddibynnol ar adnoddau ychwanegol nad ydynt ar gael yn y Llyfrgell ar hyn o bryd. Felly, rhybuddir darllenwyr llawysgrifau Peniarth y gall testunau fod yn fwy dealladwy a darllenadwy wrth ymgynghori â delweddau meicroffilm (sydd WEDI eu haddasu) yn Ystafell Ddarllen y Llyfrgell!

Beth yw amserlen y digido?
Gan na sicrhawyd cyllid ychwanegol i wneud y gwaith, bydd llawysgrifau’n cael eu digido fel ag y bydd adnoddau yn caniatáu, h.y. o amgylch gwaith prosiect a cheisiadau taledig. Golyga hyn na allwn gynllunio amserlen bendant ar gyfer y prosiect, ac na allwn ddweud pa bryd y bydd delweddau o lawysgrifau penodol yn debygol o ymddangos.

Sut y caf wybod pa bryd y bydd llawysgrif sydd o ddiddordeb i mi ar gael?
Cwestiwn da! Dilynwch drefn rhyddhau delweddau, ac mae’n bosibl y daw patrwm i’r amlwg. Mae croeso i chi hefyd ‘ddangos diddordeb’ trwy gysylltu â’r Llyfrgell. Fe geisiwn wedyn adael i chwi wybod pan fydd eich llawysgrif ar fin cael ei chyhoeddi. Cofiwch y bydd yn rhaid i chi roi caniatâd i ni gadw eich data personol (gan gynnwys eich cyfeiriad e-bost) wrth wneud hyn.

Oes modd i mi ‘achub y blaen’ trwy ofyn i chi ddigido llawysgrif arbennig ymlaen llaw?
Mae croeso i chi ofyn, ond er tegwch i bawb, mae’n debyg y byddwn yn gofyn i chi dalu am ddigido llawysgrif benodol! Y cyngor gorau gyda’r prosiect hwn yw – ‘byddwch yn amyneddgar. Bydd eich llawysgrif yn siŵr o ymddangos yn y man’.

Pa lawysgrifau fydd yn cael eu digido ar ôl casgliad Peniarth?
Newydd da – nid ydym yn debygol o redeg allan o lawysgrifau! Fe ddaw tro casgliadau Llanstephan, Cwrtmawr, Bodewryd ac eraill.

Beth arall sy’n digwydd gyda Llawysgrifau Peniarth?
Catalogir llawer ohonynt o’r newydd gan Dr Daniel Huws ar gyfer ei gyfrol arfaethedig A Repertory of Welsh Manuscripts and Scribes (sydd i ymddangos yn 2019-20). Bydd yr adnodd newydd hwn yn disodli llawer o’n disgrifiadau catalog cyfredol, a golyga y bydd yn rhaid i ni ‘ail-ystyried ein metadata’. Yn y cyfamser, mae ein disgrifiadau catalog cyfredol ar gael yma. Mae croeso i chi gysylltu â ni i rannu eich darganfyddiadau diweddaraf ynglŷn â’r llawysgrifau, wrth iddynt ddeillio o’ch ymchwil.

Beth arall sy’n digwydd i lawysgrifau’r Llyfrgell?
Byddwch barod ar gyfer ein tymor Mostyn yn 2018, ac ar gyfer cyfres newydd o ddalennau ar wefan y Llyfrgell ar ein llawysgrifau canol-oesol. Cyhoeddir y rheiny yn ystod y flwyddyn. Cadwch lygaid ar ein llwyfannau cyfryngau cymdeithasol am y newyddion diweddaraf.

Dr Maredudd ap Huw
Curadur Llawysgrifau

Mae'r cofnod hwn hefyd ar gael yn: English

One response

Diolch yn fawr iawn am yr adnodd pwysig hwn i ymchwilwyr. Syniad da yw cynnal blog er mwyn cyflwyno’r wybodaeth ddiweddaraf am ddatblygiadau’r cynllun digido.

Bleddyn O. Huws

Commented Mawrth 26, 2018 / 09:34:00

Categorïau

Chwilio

Archives

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog