Blog

Postiwyd - 22-08-2017

Newyddion a Digwyddiadau

Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Wikimania

Ychydig ddyddiau ar ôl i’r Llyfrgell Genedlaethol gyhoeddi eu bod yn cyflogi’r Wicimediwr parhaol cyntaf ym Mhrydain, a’r ail yn y byd, deuthum i Montreal, yng Nghanada, ar gyfer Wikimania – y gynhadledd Wicipedia flynyddol fwyaf.

 

Fel y mae’r enw yn ei awgrymu, mae hwn yn ddigwyddiad cyffrous sy’n dod â Wikipedwyr o bob cwr o’r byd at ei gilydd, ynghyd â channoedd o ‘Wikimedwyr’, sef pobl sy’n ymwneud â phrosiectau Wikimedia eraill fel Wikidata a Chomin Wici.

 

Cyn i’r brif gynhadledd fynd rhagddi, mi wnes i groesawu fy ‘inner geek’ a mynychu diwrnod cyntaf yr Hacathon Wikimania!. Wrth i Lyfrgell Genedlaethol Cymru ddechrau ryddhau ei data i’r byd, y gobaith yw y byddwn yn cynnal hacathon ein hunain yn fuan, sef digwyddiad sy’n gwahodd datblygwyr a rhaglenwyr i ddatblygu offer, aps a gemau newydd, sy’n cael ei bweru gan ddata treftadaeth ddiwylliannol Cymru.

Roedd cymryd rhan yn Hacathon Wikimania yn brofiad hynod o werthfawr. Cafwyd rhai canlyniadau gwych, o welliannau i Wicipedia ei hun i ddatblygu efelychydd lliw ddallineb (colour blindness simulator) ar gyfer delweddau digidol. Felly cadwch lygad allan ar gyfer Hacathonau Cymreig yn fuan!

 

Ar yr ail ddiwrnod canhaliwyd cynhadledd Feddygol Wicipedia. Mewn rhannau anghysbell o’r byd, Wikipedia yw’r unig ffynhonnell o wybodaeth feddygol i filiynau o bobl, gan gynnwys meddygon! Mewn sector ble mae gwybodaeth yn y Saesneg yn dominyddu, mae Wikipedia yn darparu llwyfan ar gyfer cynnwys ar bynciau iechyd mewn tafodieithoedd lleol.

 

Siaradais yn y gynhadledd feddygol am brosiect Wici-Iechyd sydd ar y gweill ar hyn o bryd yn y Llyfrgell Genedlaethol, sy’n anelu at ddarparu mynediad am ddim i wybodaeth iechyd pwysig yn Gymraeg ar Wicipedia. Cefais drafodaethau gwych gyda thîm Wiki Project Medicine ynghylch sut y gallwn ni gyrraedd ein nodau, a sut y gallant hwy gefnogi ein prosiect.

 

Ar y trydydd diwrnod agorwyd y gynhadledd Wikimania yn swyddogol, gan neb ond Jimmy Wales ei hun. Yn sgil gwahardd Wikipedia yn Nhwrci yn ddiweddar, roedd Jimmy yn awyddus i dynnu sylw at bwysigrwydd rhoi mynediad am ddim i wybodaeth amhleidiol a chywir.

Roedd amserlen y gynhadledd yn amrywiol gyda llawer o drafodaethau yn digwydd ar yr un pryd. Cymerais ran mewn nifer o weithdai a grwpiau trafod anffurfiol am berthynas Wikipedia gyda’r sector ddiwylliannol, a elwir yn GLAMs (Orielau, Llyfrgelloedd, Archifau ac Amgueddfeydd) yn y byd Wiki.
Yr hyn a darodd fi oedd yr amrywiaeth o brosiectau sy’n digwydd ledled y byd, o brosiectau gwirfoddoli sydd â’r prif amcan o wella cynnwys Wicipedia  am gasgliadau GLAMs, i gydweithrediadau hirdymor wiki. Mae Archifau Cenedlaethol yr Unol Daleithiau, yr unig sefydliad arall sydd â Wicimediwr parhaol ymhlith eu staff, wedi cytuno i rannu eu holl gynnwys digidol gyda Wikimedia ar drwydded agored. Maent eisoes wedi llwytho130,000 o ddelweddau ac yn aml yn cynnal digwyddiadau a rhaglenni gyda’r nod o hybu defnydd o’r delweddau, a gwella Wikipedia yn gyffredinol.
Wrth i’r gynhadledd fynd yn ei blaen, cefais fy synnu gan y nifer o wirfoddolwyr a Wikimediwr sydd bellach yn edrych ar Gymru, ac ar y Llyfrgell Genedlaethol Cymru fel model rôl ac fel ysbrydoliaeth wrth iddyn nhw redeg eu prosiectau eu hunain. Roedd hyn yn arbennig o wir am y rhai sy’n gweithio gydag ieithoedd bach neu leiafrifol.

 

Roedd nifer wedi sylwi ar ein llwyddiant wrth ymgysylltu’r Llyfrgell, cymunedau gwirfoddol, Llywodraeth Cymru a sefydliadau eraill gyda Wicipedia, a chawsom sgyrsiau buddiol gyda Wicimediwr o Rwsia, y Ffindir, Estonia, Llydaw a mwy, am sut y gallwn ni ddysgu oddi wrth ein gilydd er mwyn sicrhau bod ein hieithoedd yn gallu ffynnu ar Wikipedia ac amgylcheddau eraill ar-lein.

 

Cyflwynais sesiwn boster ar breswyliad Wikimedia UK yn y Llyfrgell Genedlaethol ac roedd gan nifer lawer o ddiddordeb yn y gwaith a wneuthum, ynghyd â sut yr ydym wedi cyflawni ein targedau.

Fel gyda Wikimania y llynedd, roedd sesiynau Wikidata yn hynod o boblogaidd. Mae’r adnodd data agored cysylltiedig enfawr hwn yn tyfu’n gyflym ac yn cynnig potensial enfawr i’r sector ddiwylliannol i rannu a datblygu data agored ar gyfer eu casgliadau. Mae llawer o GLAMs, gan gynnwys Llyfrgell Genedlaethol Cymru, eisoes yn rhannu data gyda Wikidata, ond clywsom gan Beat Estermann o Sefydliad E-Lywodraeth Prifysgol Gwyddorau Cymhwysol Bern, yn y Swistir bod Wikidata bellach yn cael ei ddefnyddio i gyfoethogi catalogau llyfrgelloedd, ac rwy’n credu bod y dull hwn o dynnu data agored i mewn i fetadata craidd y llyfrgell yn cynnig rhai cyfleoedd cyffrous.

 

Thema fawr arall y gynhadledd oedd y datblygiadau arfaethedig i Gomin Wici, y wefan sy’n cynnal miliynau o ddelweddau agored a ddefnyddir ar Wicipedia a thu hwnt. Bydd y metadata y tu cefn i’r delweddau hyn yn cael ei drawsnewid i ddata strwythuredig (cysylltiedig) gan ei gwneud yn haws i chwilio, i ddadansoddi a phori’r archif cyfryngau enfawr hwn.
Gyda chymorth ein hysgolhaig preswyl Wikidata mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi arloesi yn yr ardal hon gan drosi metadata manwl am ddelweddau i Wikidata, sydd yn defnyddio strwythur data tebyg iawn i’r data fydd ar gael yn y Comin newydd. O ganlyniad i hyn cefais fy ngwahodd i gynghori’r tîm datblygu wrth i’r wefan newydd gael ei datblygu.

 

Er gwaethaf goruchafiaeth y Wikipedia Saesneg, mae mudiad Wiki yn wirioneddol fyd-eang, ac adlewyrchwyd hynny yn glir yn Wikimania. Yr hyn sy’n gyffrous yw bod Llyfrgell Genedlaethol Cymru ar flaen y gad yn y mudiad hwn, gan ddefnyddio tactegau, technolegau a thechnegau newydd i sicrhau bod Cymru’n cael ei chynrychioli’n ddigonol ar-lein ac i sicrhau bod yr Wicipedia Cymraeg yn parhau i dyfu fel y wefan Gymraeg mwyaf poblogaidd ar y we.

 

Jason Evans

 

Wicimediwr Cenedlaethol

Mae'r cofnod hwn hefyd ar gael yn: English

Tagiau: ,

Comments are closed.

Categorïau

Chwilio

Archifau

Cefndir y blog

Blog i gyflwyno gwaith a chasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Yn sgil natur bersonol blogiau, polisi'r Llyfrgell yw cyhoeddi postiadau yn yr iaith wreiddiol yn unig. Cyhoeddir yr un faint o bostiadau yn y ddwy iaith, ond nid yr un blogiau ydynt. Am gyfieithiad bras gellir darllen y blog drwy ddefnyddio system gyfieithu megis Google Translate.

Cefndir y blog